مجله علمی-تحقیقی پامیر یک نشریه علمی داوری‌شده است که به انتشار پژوهش‌ها و نوآوری‌ها در حوزه‌های علوم و فناوری می‌پردازد. این حوزه‌ها شامل علوم شریعت، حقوق، علوم سیاسی، علوم اجتماعی، ادبیات زبان فارسی، ادبیات زبان عربی، ادبیات زبان پشتو، ادبیات زبان انگلیسی، ژورنالیزم، زراعت، مهندسی، علوم کامپیوتر، فیزیک کاربردی، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری اطلاعات، صنعت و تولید، اقتصاد، بیولوژی، ریاضی، کیمیا و... می‌باشد. این مجله بستری برای پژوهشگران و متخصصان فراهم می‌آورد تا جدیدترین یافته‌های خود را از طریق مقالاتی که تحت داوری همتایان قرار می‌گیرند، به اشتراک بگذارند و از این طریق کیفیت و اعتبار علمی مطالب منتشرشده را تضمین نمایند. این نشریه به‌صورت منظم منتشر می‌شود و برای دانشگاهیان، دانشجویان و متخصصان علاقه‌مند به پیشرفت‌های علمی و فناوری در دسترس است
فرسایش خاک به واسطه باد در حومه شمال شرق کابل
چکیده تخریب خاک ذریعه باد که از اثرفعالیت جیولوجیکی باد به وقوع میپیوندد، معمولآ برای محیط زیست و جوامع انسانی مضر بوده و در نتیجه آن زمینهای زراعتی ، تعمیرات ، درختان، وسایل ترانسپورتی و ارتباطی و غیره تآسیسات متاثرگردیده و یا به شکلی از بین رفته و خسارات زیاد مالی را باعث میگردد. سؤال تحقیق همانا دریافت چگونگی و میکانیزم عملکرد تخریب احجار بوسیله باد و پیآمد های منفی ناشی از آن بالای خاک میباشد. اهداف این پژوهش شامل شناخت میکانیزم و عملکرد اثر باد بالای احجار، اتخاذ تدابیر جلوگیری در مقابل باد و کاهش خسارات ونقصان های هنگفت مالی میگردد. روش تحقیق شامل هر دو نوع تحقیق یعنی ساحوی و کتابخانهای میگردد: یعنی بطور مداوم از ساحه مورد نظربازدید و به تعداد ( )25نمونه خاک جهت تجزیه و تخلیل ترکیب گرانولومتریکی، تشخیص خصوصیات فزیکی-میخانیکی از محلات گوناگون ساحه جمع آوری شده است. میزان تخریب خاک در مناطق مختلف ازهم متفاوت بوده و در ساحات عاری از قشر نباتی و برهنه متشکل از احجار نرم و پاشان بیشتر به مشاهده میرسد که مثال برجسته آنرا میتوان در ساحات بگرامی، بتخاک ، ده سبز به وضاحت مشاهدکرد. در فرجام با دریافت نتایج معین ، پیشنهادات مشخص به مراجع ذیربط اراپه گردیده است. کلیدواژه ها :فرسایش خاک، وزش باد، تخریب احجار ،قشر نباتی، محیط زیست
فرسایش خاک، وزش باد، تخریب احجار ،قشر نباتی، محیط زیست
Copyright (c) 2025 Pamir Academic & Research Journal
کاربرد مدلهای ریاض ی SIRتوسعه یافته در تحلیل و تجزیه ویروس ها با تاکید به کوید-1
چکیده در حقیقت تمام علم همهگیرشناسی (همهگیری) که با تغیرات بیماریها در طول زمان یا در مکانهای مختلف سروکار دارند، برای اینکه بهصورت علمی ارائه شوند، باید با استفاده از فرمولها و قوانین ریاضی مورد بررسی قرار گیر ند، هرچند که با متغیرهای زیادی درگیر میشویم، اما مزایای بهتری خواهد داشت، چون همهگیریها در علم همهگیر شناسی به هر اندازهیی که مورد تجزیه و تحلیل بیشتری قرار بگیر ند، نتیجه بهتری در قبال خواهند داشت. در اینجا ما ابتدایی ترین مدل انتقال بیماریهای واگیردار را که مدل SIRاست معرفی و با مدلهای انکشافیافته و خوبتری که از این مدل استخراج شده مقایسه و مورد بحث قرار میدهیم. مدلهای همهگیریک مخصوصا مدلکلاسیک SIRیکی از بهترین ابزارهای تحلیل گسترش بیماریهای واگیردار در دنیا است. در این مقاله مدل SIRو توسعه آن مانندSIRVوSEIRمورد بررسی قرار می گیرد. کاربردهای آن در پیشگیری و کنترل همهگیری ها بهویژه در بحران جهانی ویروس کوید- 19که با آن آشنایی کامل داریم، تحلیل میشود. با استفاده از معادلات دیفرانسیل غیرخطی و تحلیل عددی، نشانداده میشود که چگونه این مدلها به سیاست گذاریهای بهداشتی و تصمیمگیریهای معقول و درست پیشگیرانه کمک میکند. چون بیماریهای که توسط باکتریها، ویروسها و قارچها ایجاد بهوجود میآیند، از طریق تماس مستقیم مانند (عطسه، سرفه، تماس پوستی، تبادل مایعات،..). انتقال میکنند . بنا بر این به سیاستهای بهداشتی مکملی نیازمند هستیم تا از بیماریهای که در آینده میآیند، یا شیوع موج دوم اینها حتیالامکان جلوگیری صورت گیرد. کلید واژه ها : تحلیل عددی همهگیری، مدل ،SIRمدل ،SIRVمدل ،SEIRمدلسازی
تحلیل عددی همهگیری، مدل ،SIRمدل ،SIRVمدل ،SEIRمدلسازی
چکیده آلودگی نوری به نور ی گفته میشود، که آسیبرسان باشد و یا از دید انسان، مزاحم تلقی گردد. همچنین آلودگی نوری به یکی از خطرات درحال رشد برای انسان و محیطزیست آنها تبدیل شده است. هدف تحقیق شناسایی اثرات مخرب آلودگی نوری بالای انسان،عواملی،که باعث ایجاد آن میگردد و راههای جلوگیری از آن میباشد. این تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی بوده و برای جمعآوری آمار از منابع مانند: کتابها، مقالات و نتایج تحقیقات جدید ملی و بینالمللی استفاده گردیده است و سعی بعمل آمده، تا ابتدا منابع علمی معتبر و جدید، جستجو و بعد از دریافت آن با در نظرداشت عناوین اختصاصیافته، اطلاعات لازم جمعآوری شده و متعاقبا اطلاعات مذکور تحلیل و تجزیه گردیده و نتیجه کلی از آن به دست آمده است. یافتهها نشان میدهد، آلودگی نوری بهعنوان یکی از اثـرات پیشـرفتهـای تکنالوژی بشر تلقی میشود؛ مانند سایر انواع آلودگی ها میتواند خسارات سنگینی را به همراه داشته باشد بنْا آلودگی نوری از جمله موارد تاثیر گز ار در زندگی انسان بوده و مشکلات فراوانی را متوجه انسانها مینماید. در نتیجه آلودگی نوری باعث ایجاد اختلال در ریتم طبیعی بدن انسان میشود. میتواند خطر ابتلا ب ه سرطانهای بدخیم را زیاد کند. از طرفی دیگر آلودگی نوری باعث بروز استرس، افسردگی، تضعیف قدرت تمرکز و تفکر گردیده، قدرت تحمل افراد را کاهش میدهد. همچنین آلودگی نوری بالای چشم تاثیر مستقیم داشته و در دراز مدت موجب نابینایی انسان میگردد. کلیدواژه ها: اثرات ،آ لودگی نوری ،انسان ،ریتم طبیعی، ملاتونین
اثرات ،آ لودگی نوری ،انسان ،ریتم طبیعی، ملاتونین
بررسی امکان سنجی و چالش های مدیریت زباله های شفاخانه ای در شهر فیضآباد؛ رویکرد صحی و محیط زیستی
چکیده امروزه موجودیت زباله های شفاخانهای که از خطرناکترین نوع زبالهها برای محیط زیست و صحت افراد بشمار میآید که نگرانیهای زیادی را بر انگیخته است. این زبالهها در فضای باز علاوه بر آلوده نمودن هوا و محیط زیست باعث انتقال بسیاری از بیماریها به انسان و سایر موجودات می- شوند. لازم است این مورد به بررسی گرفته شود، تا زبالهها به درستی مدیریت شوند. هدف کلی این تحقیق آ گاهی دهی مردم از نواقص و ضررهای زباله های شفاخانه ای، شناسایی عوامل که باعث عدم کنترل زبالهها میشوند و همچنان مدیریت درست زباله ها در شهر فیض آباد میباشد. در این تحقیق از روش توصیفی -تحلیلی استفاده صورت گرفته است و معلومات از مقالات علمی، کتابهای معتبر داخلی و خارجی، مجلات ملی و بین المللی مرتبط به موضوع و نیز با استفاده از مصاحبه، مشاهده و پرسش نامه جمعآوری گردیده است. یافتهها و نتایج تحقیق نشان میدهد که زبالهها در تمام مراکز صحی جمعآوری میشوند ولی در قسمت مدیریت زبالهها ضعف مدیریتی وجود داشته و همچنان نبود دستگاه زباله سوز، مکان نادرست جهت دفع نمودن زبالهها، دفن و سوزاندن نادرست زبالهها از جمله مشکلات اساسی بوده که خود میتواند باعث انتشار امراض مهلک در شهر فیضآباد شوند. کلیدواژه ها: زباله، شفاخانهی ،شهر فیض آباد ،کنترول
چکیده استفاده تکنالوژی هوش مصنوعی با توجه به اهمیت وکاربردآن در آموزش، بسیار مورد توجه قرار گرفته است فلهذا پژوهش در حیطهی کاربردها، چالش ها و فرصت ها وهمچنین نحوهی صحیح استفاده از هوش مصنوعی، از مهمترین وظایف محققان، استادان و دانشجویانمحسوب میشود. دراین مقاله ضمن پرداختن بهاین موضوعات، به استفاه هوش مصنوعی دربخش آموزش، میپردازیم با توجه به نتایج حاصل شده میتوان گفتکهکاربرد هوش مصنوعی درآموزش می تواند تا حدودی از کاستیهای تدریس سنتی را بکاهد اما نمیتوان آنرا جایگز ین مناسبتری برای استادان دانست. هوش مصنوعی در کنار استاد می تواند تا حد قابل توجهی از استرس وفشارکاری استاد ودانش آموز را بکاهد ودر سیستم آموزش نوین نقش بسزایی داشته از طر یق مختلف بر آموزش تأثیر م یگذارد هوش مصنوعی ابزار ها ی آموزشی تولید کرده است که به دلیل پتانشیل خود از جمله؛ بهبود کیفی ت آموزش و تقو ی ت روشهای تدر یس و یادگیری تو جه هارا بهخود جلب کرده است برای بدست آوردن نتایج دراین تحقیق از روش مرورسیستماتیک استفاده شده هدف این تحقیق،استفاده تکنالوژی هوش مصنوعی درآموزش میباشد این مقاله با تعریف هوش مصنوعی، ویژگیهای کلیدی آن مزایا و چالشها آغازمیشود سپس مقاله نحو هی استفاده ازهوش مصنوعی در آموزش را با توضیح مزایا، محدودیتها و چالشها واستفاده از آن در حوزه آموزش توضیح می دهد. کلید واژه ها: هوش مصنوعی، تدریس، یادگیری، مزایا ومحدودیتها.
هوش مصنوعی، تدریس، یادگیری، مزایا ومحدودیتها.
بهینه سازی پالیسی های تعویض سنی برای سیستمهای منسجم با استفاده از وکتور علامت سیستم
چکیده نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه نقش کلیدی در افزایش قابلیت اعتماد و کاهش هزینههای عملکرد سیستمهای میکانیکی ایفا میکند. یکی از استراتژی های مؤثر در این زمینه، پالیسی تعویضسنی است که در آن اجزای سیستم پیش از خرابی و بر اساس یک سن مشخص تعویض میشوند. هدف این پژوهش؛ بررسی و بهینهسازی پالیسی تعویض سنی در سیستمهای منسجم با استفاده از وکتور علامت است، وکتور علامت یک سیستم منسجم نشان دهنده طول عمر سیستم منسجم با nمؤلفه مستقل، همتوزیع با توزیع مشترک است. وکتورعلامت سیستم Sنشان دهنده یک وکتور احتمال nبعدی است که iامین مؤلفه Siبرابر با احتمال از کار افتادن به محض iامین از کار افتادگی اجزای سیستم میباشد، سیستمهای منسجم بهعنوان ساختارهایی که عملکرد کلی آنها به وضعیت عملکرد اجزای سازنده وابسته است، در این تحقیق از روش تحلیلی-توصیفی بهره گرفته شده که بر پایه مطالعات نظری و مروری بر مقالات و منابع معتبر علمی استوار است. همچنین برای اعتبارسنجی مدلها از شبیهسازی و تحلیلهای عددی استفاده شده است. نتایج حاصل از شبیهسازیها و تحلیلهای عددی نشان میدهد که اعمال سیاستهای بهینه تعویض سنی میتواند منجر به کاهش نرخ خرابی، افزایش طول عمر مفید سیستم، و کاهش هزینههای کل چرخه عمر گردد. کلیدواژه ها :بهینهسازی، تعویض سنی ،سیستمهای منسجم، قابلیت اعتماد، نگهداری پیشگیرانه.
بهینهسازی، تعویض سنی ،سیستمهای منسجم، قابلیت اعتماد، نگهداری پیشگیرانه.
مقایسه ی اقتصادی و بررسی شکل پذیری اعضای ساخته شده از فولاد با مقاومت بالا و فولاد معمولی
چکیده اســـتفـاده از فولاد بـا مقـاومـت بـالا در ســـاختمـانهـای فولادی بـه دلیـل خواص مبخـانیکی مطلوب و کاهش وزن ســاختمان، بهطور فزایندهای مورد توجه قرار گرفته اســت. در این مطالعه، مقایســهای جامع بین اعضـــای ســـاختـهشـــده از فولاد معمولی و فولاد با مقـاومت بالا از لحـاظ اقتصـــادی و شـکلپذیری انجام شـده اسـت. بررسـیها نشـان میدهد که اسـتفاده از فولاد با مقاومت بالا میتواند منجر به کاهش وزن و ابعاد مقاطع شـده و در نتیجه هزینههای مواد و ترانسـپورت را کاهش دهد. با این حال، شـکلپذیری و رفتار دینامیکی اعضـا با اسـتفاده از فولاد با مقاومت بالا نسـبت به فولاد معمولی محدودتر اسـت، که ممکن اسـت تأثیری مسـتقیم بر عملکرد ایمنی اعضـا در برابر بارهای دینامیکی داشته باشد. نتایج تحلیل اقتصادی و بررسی رفتار شکلپذیری اعضای ساختهشده از این دو نوع فولاد بـا اســـتفـاده از روش تحلیـل محتوا، تحقیق و ارائـه شـــده و تـأثیر انتخـاب نوع فولاد بر طراحی و تحمل نهایی عضـو مورد بحث قرار گرفته اسـت. یافتهها نشـان میدهد که انتخاب فولاد مناسب باید با توجه به نیازهای عملی، شرایط دینامیکی و ملاحظات اقتصادی انجام شود. کلیدواژه ها: اقتصادی، شکل پذیری ، فولاد با مقاومت بالا، فولاد معمولی
اقتصادی، شکل پذیری ، فولاد با مقاومت بالا، فولاد معمولی
بررسی تاثیر مقادیر مختلف کود یوریا بر رشد عملکرد لوبیا معمولی در شرایط اقلیمی فیض آباد
چکیده این تحقیق در سال 1443در فارم تحقیقی پوهنحی زراعت پوهنتون بدخشان در مساحت 120متر مربع کشت گردید. این تجربه شامل 5ترتمنت ( مقادیر مختلف کودی یوریا (ترتمنت ها) 0( T1 کیلو گرام در هکتار) 30 (T2کیلو گرام در هکتار) 40 ( T3کیلو گرام در هکتار) 50 ( T4کیلو گرام درهکتار) 60 (T5کیلو گرام در هکتار)است این تحقیق در قالب طرح بلاکهای کاملا تصادفی ) (RCBDدر سه تکرار و هدف این تحقیق دریافت مقدار مناسب استعمال کود یوریا بالای رشد، نموی و حاصل لوبیا معمولی میباشد. نتایج این تحقیقنشان میدهدکه بلندترین قد نبات و تعداد شاخه 82سانتی 5.66در ترتمنت 5و 1مشاهده شده است. و کوتاه ترین قد و کمترین تعداد شاخه 57سانتی 3.13شاخه در ترتمنت 1مشاهده گردیده است همچنان زیادترین تعداد برگ در نبات، تعداد پلی در نبات، طول پلی، تعداد دانه در پلی، وزن 100دانه، وزن حاصل دانه (13.33 ،22 ،73.66سانتیمتر، 5.66دانه ، 34.66گرام و 1740.33کیلو گرام در هکتار)در ترتمنت 5تولید شده است. و به همین ترتیب کمترین تعداد برگ در نبات، تعداد پلی در نبات، طول پلی، تعداد دانه در پلی، وزن 100دانه، وزن ح اصل دانه ( 9 ،11.33 ،56سانتیمتر، 3.83دانه ، 30گرام و 1062.33کیلو گرام در هکتار)در ترتمنت 1تولید شده است . نتایج نشان داد که مقدار 60کیلو گرام کود یوریا در هکتار حد اکثر عملکرد نمو و حاصل را بدست آورد است. کلیدواژه ها: بدخشان ،رشد، حاصل، کود، لوبیا
چکیده افغانستان یکی از زلزله خیزترین کشورهای جهان است که در کمربند اوروجینی فعال آلپ -همالیا، در نقطه اتصال پلیت تکتونیکی هند، یورشیا و پلیت عرب قرار دارد، به همین دلیل، افغانستان در معرض سطوح بلند از فعالیتهای سایزمیکی و زلزلهها قرار گرفته و در گذشته زلزلههای مخرب زیادی را تجربه کرده است. شهرهای آن در رابطه با این بلای طبیعی آسیبهای فراوان دیده اند، کابل به عنوان مرکز کشور نه تنها از این قاعده مستثنی نیست، بلکه با توجه باوجود شکستگیهای متعدد، تراکم ساخت وساز، جمعیت متراکم، عدم رعایت استندردها، توسعه فزیکی نامناسب باخطر جدی مواجه است. با استفاده ارزیابی خطرات زلزله در بلاک تکتونیکی کابل را شامل میشود که خطرات زلزله به اساس مدارک زلزلههای گذشته در سالهای 734میلادی الی 2021میلادی در ساحه بوقوع پیوسته است، و شکستگی های فعال که سبب وقوع زلزلهها در ساحه گردیده اند، استفاده ازسیستم اطلاعات جغرافیایی( )GISبه میتود ارزیابی خطرات سایزمیکی به روش قطعی یا ( )DSHAارزیابی گردیده است. نتایج بدست آمده از تحقیق ضریب PGAدر سراسر نقاط بلاک کابل نظر به دو فکتور زلزلههای واقع شده در محدوده مطالعه و شکستگیهای تکتونیکی میباشد. نتایج به صورت نقشههای کانتوری نشان داده شده است و بلند ترین رقم PGAدر محدوده مطالعه به 0.778و پایین ترین رقم 0.033میباشد که مقادیر بلند تر PGAدر قسمت های مرکزی(شهر کابل) را دارد. به همین دلیل برعلاوه نقشههای کانتوری ساحه مورد مطالعه نقشه کانتوری ساحات شهری شهر کابل نیز تهیه شده که ضریب PGAرا در نقاط مختلف شهر کابل ارائه میکند. واژه های کلیدی: ارزیابی خطرات ،زلزله،کابل،
ارزیابی خطرات ،زلزله،کابل، GIS ،DSHA ،PGA
انواع کودها در غنی سازی حوض های پرورش ماهیانگرمابی
چکیده کمبودغذای طبیعی در حوضهای پرورش ماهیان یک موضوع مهم و حیاتیاست که رابطه مستقیم با حی ات و تولیدات ماهی دارد پس لازم است حوضهای پرورش ماهی ان به شکل طبیعی بستر غنی برای ماهیان باشند، غنی سازی حوضهای پرورش ماهیان توسط کودهای مختلف صورت گرفته و تغییرات مثبت را در آب، خـاك، تولیـد غذای طبیعی آورده و محصولات را افزایش میدهد. ماهیان گرمابی هم بهمنظور تغذیه بهتر از اکوسیستم حوض به غنی سازی حوض نیاز دارند و راه بهتر غنی سازی هم در حوضها ی پرورشی تطبیق کودهای مختلف است با تطبی ق انواع کودها آبز یان حیوانی و نباتی رشد و نمو بهتر نموده و غذای طبیعی ماهیان گرمابی را تشکیل میدهند. کودهای م یتوانند به تعادل مواد مغذی در آب کمک نموده که این امر از رشد بیش از حد الجیها که میتواند منجر به کاهش اکسیجن آب و مرگ ماهیان شود جلوگیری کند. در این تحقیق از روش کیف ی استفاده به عمل آمده و معلومات به شکل موضوعی یا نظری تحت تحلیل قرار گرفته است. کلید واژه ها: حوضها ی پرورش ،غنی ساز ی،کودها، گرمابی
بررسی اهمیت محیط زیستی درخت گز در ولسوالی کشم
چکیده درخت گز یک گونهای مقاوم به خشکسالی و شوری است که در محیطهای خشک و نیمه خشک رشد میکند. این درخت معمولا ارتفاع متوسط دارد. دارای شاخههای نازک، برگهای کوچک و سوزنی شکل که این ویژگی درخت آنها را با سازگاری در شرایط نا مساعد اقلمی مجهز می سازد. سیستم ریشه عمیق و گسترده آن امکان دسترسی به آب زیر زمینی را نیز فراهم میسازد. این گونه یکی از گونههای بومی افغانستان بوده در اکثر مناطق رشد کرده است. این تحقیق از نوع میدانی یا ساحوی بوده با استفاده از سیستم سیستماتیک پرسشنامهای به تعداد 150پرسشنامه تو زیع و دیتای جمعآوری شده در قالب یک مقاله علمی ترتیب گردیده است. هدف اصلی این تحقیق شناسایی عواملهای تخریب کننده این درخت و عملکرد این درخت در قبال محیط زیست در ولسوالی کشم میباشد. عوامل تخریب این درخت از قبیل تبدیل نمودن ساحات تحت پوشش به زمینهای زراعتی، قطع چوب برای سوخت، چرش حیوانات و عوامل طبیعی بوده است. عملکرد این درخت در قبال محیط زیست از قبیل حفاظت خاک های کنار دریا ها، بهبود کیفیت خاک، حفظ منابع آبی، افزایش تنوع زیستی و در تثبیت ریگهای روان نقش خوبی داشته است. کلیدواژه ها : بررسی، درخت گز، عوامل محیطی، کشم
مقایسه ی انرژی هسته ای با انرژی تولید شده از سوختهای فوسیلی
چکیده در این مقاله، به مقایسه انرژی هستهای و انرژی به دست آمده از سوختهای فوسیلی پرداخته شده است. با توجه به رشد مصرف انرژی در سطح جهان، نیاز به منابع پایدار و کارآمد بیش از پیش احساس میشود. انرژی هستهای و سوختهای فوسیلی هر دو دارای مزایا و معایبی هستند که بر اساس معیارهایی همچون میزان تولید انرژی، تأثیرات محیط زیستی، هزینهها و پایداری مورد بررسی قرار میگیرند. در این مقاله از روش تحلیلی – توصیفی استفاده شده است که در آن به مطالعه کتابها، مقالات و سائر منابع معتبر علمی استناد گردیده است. نتایج این تحقیق، نشان میدهد که انرژی هستهای به دلیل تولید کمتر گازهای گلخانهای و پایداری بیشتر، گزینهای مناسبتر برای تأمین انرژی پایدار است، هرچند مشکلاتی مانند ایمنی و دفع زبالههای هستهای همچنان مطرح هستند. کلیدواژه ها: انرژی هستهای ،اثرات محیط زیستی، تولید انرژی ،سوختهای فوسیلی
انرژی هستهای ،اثرات محیط زیستی، تولید انرژی ،سوختهای فوسیلی
برسی وضعیت ایکوسیستم پلنگ برفی در پارک ملی واخان
چکیده پلنگ برفی ) (Panthera unciaیکی از حیوانات نادر و در معرض خطر انقراض حیات وحش در افغانستان به ویژه در پارک ملی واخان است. این حیوان با پوست سفید و لکههای قهوهای تیره، به خوبی با محیط سردسیر و کوهستانی خود تطابق یافته و نقش مهمی در تعادل ایکوسیستم ایفا میکند. این پژوهش با استفاده از روشهای کیفی و کمی (مطالعات کتابخانهای و میدانی،) وضعیت زیست، ایکوسیستم، چرخه زندگی، تولید مثل، رژیم غذایی و ویژگیهای ظاهری پلنگ برفی را در پارک ملی واخان بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد که جمعیت پلنگ برفی در این منطقه به دلیل عوامل متعددی از جمله منع شکار غیرقانونی، افزایش طعمههای طبیعی و عدم تخریب مکان در خطر کاهش قرار ندارد. ولی، تعارض بین انسان و پلنگ برفی که به حمله حیوان به دامهای اهلی منجر میشود، تهدیدی جدی برای بقای این گونه به شمار میرود. مطالعات ردیابی ماهوارهای و تصویربرداری با دوربینهای مخفی نشان داده که پلنگ برفی در ارتفاعات بین 3500 تا 4500متر پراکندگی دارند و مناطق مناسبی برای زیست آنها در پارک ملی واخان وجود دارد و بر ضرورت همکاری دولت، جوامع محلی و سازمانهای حفاظت محیط زیست تأکید دارد. واژه ها کلید :ایکوسیستم، پارک ملی، پلنگ برفی، وضعیت زیست.
ایکوسیستم، پارک ملی، پلنگ برفی، وضعیت زیست.
نقش راه لاجورد در انکشاف زراعت افغانستان
چکیدهافغانستان کشور است محاط به خشکه و تولیدات خود را از راه هوایی و زمینی به سایر کشورها صادر مینماید ولی این تجارت با کشورهای همسایه همواره با چالشهای زیادی رو به رو بودهبه گونهای که اکثر اوقات به بهانههای مختلف از طرف این همسایهها متأثر میگردد که این مسألهاصلی این تحقیق است. مسیر ترانزیتی جدید آسیا - اروپا که راه لاجورد نام گذاری شده افغانستانرا از طریق ترکمنستان، آذربایجان و گرجستان به دریا سیاه و بعد با گذشتن از ترکیه به آب های آزادوصل میکند. معرفی فرصتها و چالشهای راه لاجورد، تشریح مشخصات این راه ترانزیتی و بیاناهمیت (اقتصادی، سیاسی، زمانی) راه لاجورد برای افغانستان از اهداف عمده این تحقیق میباشد.روش این تحقیق بر حسب روش توصیفی – تحلیلی است. یافتههای تحقیق بیانگر آن است که راهلاجورد کوتاهترین، سادهترین و مطمئینترین راه ترانزیتی افغانستان بهآبهای آزاد بوده و این مسیرترانزیتی از بنادر آقینه و تورغندی در افغانستان آغاز و به بندر ترکمن باشی کشور ترکمنستان ختمشده و سپس از مسیر شهر باکوی آذربایجان به منطقه تلفیس گرجستان وصل میشود و از تلفیسنیز به طرف قارس ترکیه میرود و از آنجا به استانبول و بعد به اروپا وصل میگردد. از این تحقیقنتیجه گیری میشود که راه لاجورد دهلیزی است که از کشورهای همسایه شمالی افغانستان می-گذرد و آن کشورها در گذشته کمتر در رقابت و تنش سیاسی با افغانستان بوده اند اما مشکلاتچون: گیجهای متعدد خطوط آهن، بودیجه اندک، وغیره در افغانستان سد راه این مسیر ترانزیتیقرار دارد و در هماهنگ کردن عملیات گمرکی از مبدأ تامقصد، تعرفه واحد، مدیریت چالشهایامنیتی وغیره نیز باید توافقات بیشتری میان کشورهای نامبرده صورت گیرد.کلید واژه: اروپا، افغانستان ،انکشاف زراعت، آقینه، تورغندی ،راه لاجورد
Afghanistan, Agriculture Development, Aqina, Europe, Lapis Lazuli Road, Torghundi.
بررسی انواع ضایعات لابراتواری و روشها ی مدیریت ایمن آن
چکیده ضـــایعـات لابرتواری بـه دلیـل ترکیـب متنوع و گـاه خطرنـاک خود، از مهمترین چـالشهـا در مراکز تحقیقاتی و آموزشـی به شـمارمیروند. هدف از این مطالعه، بررسـی انواع ضـایعات لابراتواری و تحلیل روشهای مدیریت ایمن آنها اسـت. در این تحقیق از روش توصـیفی و تحلیلی اسـتفاده شـده اسـت. نتایج نشـان میدهند که ضـایعات لابراتواری به دسـتههای مختلف مانند ضـایعات کیمیاوی، دارویی، بیولوژیکی و عفونی تقســـیم میشـــونـد و هر کـدام دارای خطرات خـاص خود انـد. همچنـان، رعـایـت اصـــول مدیریت ضـــایعات میتواند به طور قابل توجهی ایمنی کارمندان و حفاظت محیطزیســـت را تضـــمین کنـد. در نتیجـه، کـاهش تولیـد ضـــایعـات و تبـدیـل ضـــایعـات خطرنـاک بـه بیخطر از جملـه روشهای مؤثر در این زمینه معرفی شدهاند. کلیدواژه ها: انواع ضایعات، ضایعات، ضایعات کیمیاوی، ضایعات خطرناک و مدیریت ضایعات.
انواع ضایعات، ضایعات، ضایعات کیمیاوی، ضایعات خطرناک و مدیریت ضایعات.
لنډیز ترجمه د عربي ژبې کلمه ده، چې تغېر له یوې ژبې ته د یو مطلب د انتقالولو، د چا سـیرت ،اخلاقو او نســـب د ذکر کولو په مانا ده او جمعه بڼه یې ژباړې راځي .ژباړه په اصـــطلاح کې د مبدا ژبې لغـاتو او مفـاهیمو ته د مقصـــد په ژبه کې دقیقو او نږدې معـادلو لغـاتو او مفـاهیمو پیـدا کول او لټون دی، په دې شـرط، چې د ویونکي اصـلي مطلب ته زیان ونه رسـېږي او د هغه علم په کې سـاتلی وي. ژبـاړې ژبـه لـه علمي او ادبي پلوه بـډایـه کوي. بـډایـه ژبـه هغـه ده، چې د هرې علمي او ادبي موضــوع آثار په کې موجود وي او دا کارله ژباړو پرته ناشــونی دی، ځکه ژباړه د علمي، فکري، ادبي او ټولنیزو تړاونو تر ټولو ښـه وسـیله ده. د همدې ژباړې په مرسـته د نړۍ بېلابېلې ژبې د یو بل هنري ارزښــتونو اســتفاده کوي او یا د یوبل هنري ضــرورتونه د توان تر حده پوره کوي.ژباړه هغه هنر یا وړتیاده، چې مانا منځپانګه یعنی ضـروري پیغامونه، معلومات او پوهه پرې له یوې ژبې نه بلې ژبې ته اړوي. لنډه دا چې علمي او ادبي ژباړه د یوې ټولنې اړتیاده او له اړتیا ســترګې پټول د پاتې ملتونو نښه ده. نن ورځ پښتو ژبه دې ته اړه ده، چې نوي فکرونه او تجربې له نورو ژبو او فرهنګونو څخـه په پور واخلۍ. دا څېړنه د مقـالې اصـــولوته په پام ســـره پایلـه، منـاقشـــه، کلیـدي پوښـــتنې او اخځلیکونه لري، هڅه شـوې چې د ژباړې پر ارزښـت او اهمیت باندې ځان پوه کړو .کار د ژباړو پرته ناشونې دی، ځکه ژباړه د علمي ،فکري ،ادبي او ټولنیزو تړاو تر ټولو ښه وسیله ده. کلیدي اصطلاحات :ژباړه ،ژباړونکې، متن، ظرا فت او ښکلاوې
شناخت ابن خلدون و بررسی پدیده روستا وشهر دراندیشه ایشان
چکیده شـهر وروسـتا بر آیند ونتیجه حکمت نظری وحکمت عملی اسـت که به مدد اندیشـه ها وفرایندها در طی زمان با تبلور کالبدی آن رخســاره نموده ومفهوم شــهر ودهکده با شــاخصــه های شــناختی آن پدید آمده اســت. حکمت نظری مبین اندیشــه های آرمانشــهری وجریان فکری اســت که در فراسـوی نظام ظاهری شـهرودهات قرار دارد وحکمت عملی اسـلوب سـاخت ویژه در شـهر را بیان می دارد. پژوهش حاضـر برآن اسـت تا به تحلیل حکمت نظری دهکده وشـهردر اندیشـه پدرجامعه شـناسـی - ابن خلدون بپردازد. وچارچوب فرایندی و محتوایی آن را روشـن نماید. در مقاله حاضـر روش مورد اســتفاده روش کتابخانه ای – تحلیلی بو ده ویافته های تحقیق نشــان می دهد که مفهوم نظـام فرهنگی و ویژگی هـای اخلاقی واجتمـاعی یکی از بـارزترین مفـاهیم دراعتلای مفهوم ونقش شهر وزندگی در دهکده است واین ویژگی ها براساس چگونه گی تبلور یا شرایط اجتماعی وطبیعی قابل تغیر اســـت. ابن خلدون در نهایت تأکید میکند که هردو نوع زندگی، مزایا و معایب خود را دارند ودرک این تفاوتها میتواند به بهبود زندگی اجتماعی و اقتصـادی جوامع کمک کند. او به اهمیت تطابق بین نیازهای انسـانی و سـاختارهای اجتماعی و اقتصـادی تأکید میورزد. نظریات ابن خلدون درباره شـهرنشـینی و دهکده نشـینی نه تنها در زمان او بلکه در عصـر معاصـر نیزمیتواند به عنوان مبنایی برای تحلیل جوامع مختلف ودرک بهترتغییرات اجتماعی مورد استفاده قرارگیرد. کلیدواژه ها: ابن خلدون، شهر ،دهکده ،عصبیت وجامعه
بررسی مهمترین عوامل سقوط سلطنت امانالله خان
چکیده در جهان ســیاســت، ظهور و زوال حکومتها و ســلطنتها بســتگی به عوامل مختلف دارد و این مسئله در تاریخ معاصر افغانستان بارها تجربه شده است که سقوط سلطنت و دوره نوسازی امانالله خان یکی از این تجارب میباشـد. هد این مقاله بررسـی و تبیین مهمترین عوامل سـقوط سـلطنت امانالله خان در تاریخ سـیاسـی معاصـر افغانسـتان وشـناخت زوال حکومتها در افغانسـتان میباشـد. روش تحقیق تاریخی بوده وبا نگاه توصیفی – تحلیلی کار شده است و اطلاعات مورد نیاز به شیوه کتاب خانهایی جمعآوری شـده اسـت. یافتههای تحقیق نشـان میدهد که ویژگیهای شـخصـیتی امانالله خان، تدوین برنامههای ناسـازگار به باورهای مردم و ضـعف دسـتگاه اداری در رسـیدگی به امور داخلی و سیاست خارجی زمینه را برای سقوط سلطنت امان الله خان مساعد کرده بود. کلیدواژه ها: امان الله خان، اصلاحات،عوامل سقوط، سلطنت، نظریه پیوستگی جیمزروزنا
امان الله خان، اصلاحات،عوامل سقوط، سلطنت، نظریه پیوستگی جیمزروزنا
مقارنة بین الأدب العربي والأدب الفارسي من حیث الهیکل
الملخص تتناول هذه المقالة دراسة شاملة ومقارنة بین الأدب العربي والأدب الفارسي من حیث الهیکل. یعکس الأدب، کأحد أسمی أشکال التعبیر النساني، روح وثقافة المجتمعات، حیث یمتلك کل من عل الأدب العربي والفارسي تاریخا غنیاومتعدد الطبقات یعود إلی آلاف السنین.یرکز البحث ی الهویة الثقافیة والهیکلیة لکل من الأدبین، ویناقش الأسالیب الأدبیة، الأنماط الشعریة، والمواضیع الأساسیة. تستخدم هذه الدراسة منهج البحث المکتبي، حیث یتم جمع المعلومات والبیانات من مصادر متنوعة مثل الکتب ،المقالات العلمیة، والدراسات السابقة. یتم تحلیل النصوص الأدبیة والمصادر التاریخیة لفهم الفروق الأساسیة بین الهیکل الأدبي في الأدب العربي والفارسي، وکیف تعکس الموضوعات الأساسیة في الأدبین الثقافة والمجتمع المعاصر. کما ُیدرس تأثیر التاریخ والدین علی تطور کلا الأدبین، وکیف تأثرت الأدبیات العربیة والفارسیة ببعضها البعض عبر العصور. تتضمن أسئلة البحث أربعة جوانب رئیسیة. أولا، ما هي الفروق الأساسیة بین الهیکل الأدبي في الأدب العربي والفارسي؟ ثانیا، کیف تعکس الموضوعات الأساسیة في الأدبین الثقافة والمجتمع المعاصر؟ ثالثا، ما هو تأثیر تأ التاریخ والدین علی تطور کلا الأدبین؟ وأخیرا، کیف ثرت الأدبیات العربیة والفارسیة ببعضها البعض عبر العصور؟تشیر النتائج المستخلصة إلی أن کلا الأدبین یعالجان موضوعات مشترکة، لکنها تتباین في أسالیب التعبیر واللغة. کما یظهر التأثیر المتبادل والتبادل الثقافي بین الأدب العربي والأدب الفارسي في سیاق التحولات التاریخیة والأدبیة. تسهم هذه الدراسة في فهم أعمق لهذین الرثین الثقافیین الغنیین وتعزز من فرص التواصل الثقافي والبحث العلمي المستقبلي. الکلمات المفتاحیة: الأدب العربي، الأدب الفارسي، التأثیر المتبادل، التبادل الثقافي.الثقافة، الموضوعات الأساسیة ،الهیکل الأدبي.
Arabic literature, Persian literature, mutual influence, cultural exchange, culture, core themes, literary structure
لنډیز د انسان ښکلا او ښایست په درې شیانو کې دی: لومړی علم، دویم محبت او درېیم ازادي. ازادي د خدای پاک ډېر لوی نعمت دی. ازادي د ژوند یوه ستره نېکمرغي ده. انسان ازاد زېږېدلی او د ازاد ژوند کولو حق لري. ازادي د انسان طبعي حق دی، نو ځکه له ازادۍ سره مینه لري. انسان ته ازاد او خپلواک ژوند تر هر څه غوره ښکاري. د یو ملت تر ټولو ستره سرمایه د هغه ملت ازادي ده. هوسا، ارامه او پرمختللی ژوند د ازادۍ پر مټ ترلاسه کېږي. په دې څېړنه کې کوښښ شوی ترڅو په پښتو شاعرۍ کې د ازادۍ روح روښانه شي. د دې څېړنې ټولنیزه موخه دا ده چې لوستونکي ازادي وپېژني او تر څنګ یې هغه پښتانه شاعران هم وپېژني کومو چې په خپلو اشعارو کې د ازادۍ موضوع په ډاګه کړې ده. د دې څېړنې ارزښت او اهمیت چې د څېړنې له تحلیلي – توصیفي مېتود څخه په کې ګټه اخیستل شوې ده، په دې کې دی چې تر دې دمه دغه موضوع چا په اشعارو کې نه ده څېړلې، نو له دې کبله اړتیا وه چې د څېړنې د ستونزې په توګه وڅېړل شي. د څېړنې موندنې ښیي چې د ازادۍ موضوع په نورو ژبو کې هم مطرح ده، خو په پښتو شاعرۍ کې درنه برېښي. د څېړنې پایله هم دا ښیي چې له ازادۍ سره د پښتنو شاعرانو بې سارې مینه پټه پاتې نه ده او د شعر پر ژبه یې برملا کړې ده. کلیدي ویي: ازادي، ملت، شعر، شاعر، شاعري، مینه ،روح
Freedom, Nation, Poetry, Poet, Literature, Love, Spirit
چکیده ماه، تنها قمر زمین است که در فضای نزدیک زمین قرار دارد و به دور خود و زمین درگردش است و مطالعه آن به لحاظ نزدیکی به زمین، همیشه مورد علاقه دانشمندان حوزه علم جغرافیا بوده است. باتوجه به نزدیکی آن به زمین و حرکات و شواهد محسوس آن در زمین از منظر انسانها و سفرهای که انسانها به آن داشته، جذابیتهای ویژهای را برای مطالعه و بررسی ماه داشته است. هدف از تحقیق و بررسی ماه در این مقاله، دانستن اینکه ماه کدام حرکات را در خود دارا بوده و چه اثراتی را در روی زمین بر جای میگذارد. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی- تحلیلی میباشد. یافتههای تحقیق نشان داده است که ماه در موقعیت که قرار گرفته است، به مانند دیگر اجرام سماوی، از خود حرکاتی را مانند؛ حرکت حول محور خود(حرکت وضعی،) حرکت به دور سیاره زمین(حرکت انتقالی) و حرکت ماه - زمین(همراه با زمین به دور خورشید) داشته و اثرات مشهودی را در روی زمین بر جای میگذارد. در نتیجه، از اثر حرکاتی را که ماه به دور خود، زمین و خورشید انجام میدهد و نتائیجی را که در روی زمین بر جای میگذارد و ما انسانها به آن شاهد هستیم، میتوان به شواهدی چون؛ کسوف، خسوف، جذر و مد و اهله ماه اشاره نمود که عملا بواسطه ما انسانها در روی زمین، دیده میشود. کلیدواژه ها :اهلهای ماه، جذر و مد، حرکات ماه، خسوف ،کسوف، ماه.
اهله ای ماه، جذر و مد، حرکات ماه، خسوف ،کسوف، ماه.
رضایت کارفرمایان ادارههای محلی ولایت بدخشان از پیشرفت تحصیلی فارغان پوهنتون بدخشان
چکیده یگانه آئینهی اعتبار پیشرفت تحصیلی فارغان رشتههای تحصیلی پوهنتونها در بازار کار کارفرمایان میباشد. در این اثر میزان رضایت کارفرمایان اداره های محلی بدخشان از پیشرفت تحصیلی فارغان پوهنتون بدخشان به بررسی گرفته شده است. هدف از این بررسی دریافت نقاط ضعف فارغان رشتههای این نهاد تحصیلی است. روش تحقیق از لحاظ هدف کاربردی، از لحاظ ماهیت توصیفی زمینهیابی موردی و از لحاظ تجزیه و تحلیل کمی و کیفی میباشد. یافتههای این بررسی نشان داده که فارغان رشتههای تحصیلی پوهنتون بدخشان از لحاظ شناختی و عاطفی پیشرفت تحصیلی خوبی داشته اند. اما از لحاظ روانی و حرکتی بسیار ضعیف بوده و در اجرای فعالیتهای عملی مشکلات زیاد دارند. در نتیجه میتوان گفته که دروس نظری به صورت کامل با تمام اهداف شناختی و عاطفی مؤفقانه تطبیق گردیده است. اما بنابر کمبود امکانات و زمینه تطبیق دروس عملی و عدم توجه استادان به استفاده از روشهای فعال تدریس؛ در قسمت فعالیتهای روانی و حرکتی فارغان پوهنتون بدخشان در سالهای اخیر افت تحصیلی داشته اند. کلید واژه ها: توانایی شناختی، توانایی روانی و حرکتی، توانایی عاطفی، ذینفع، رضایت، کارفرما
توانایی شناختی، توانایی روانی و حرکتی، توانایی عاطفی، ذینفع، رضایت، کارفرما
شرح غزلی از ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل
چکیده بیدل، شاعر و عارف بزرگ، با آراستگی به صفات انسان کامل، شعرش را به ابزاری برای صیقل دادن دلها تبدیل کرده است. درک عمیق شعر بیدل مستلزم آشنایی با الفبای زبان و سبک هندی اوست. این مقاله به بررسی ابعاد مختلف شعر بیدل،از جمله تفسیرهای عرفانی و فلسفی آن، میپردازد و هدف آن تحلیل و شرح غزل (شماره ،1553کلیات بیدل براساس نسخۀ مصصح خال محمد خسته و استاد خلیلی) و ارائه دیدگاههای مختلف در مورد اوست. روشکار این تحقیق تحلیلی ـ توصیفی است که با مراجعه به منابع مختلف و تحلیل ابیات، به بررسی اندیشههای بیدل با توجه به ابیات غزل میپردازد. یافتههای این مطالعه نشان میدهد که بیدل با استفاده از تمثیلها و عناصر عرفانی، مفاهیم عمیق انسانی را به تصویر میکشد و بر اهمیت رهایی از تعلقات و تکبر تأکید دارد. در نهایت، این مقاله به اهمیت عزلت و خاموشی در سلوک عرفانی و نقش آن در نزدیکی به حقیقت و پروردگار اشاره میکند و تلاش مینماید تا آموزههای بیدل را در زندگی امروزی مورد توجه قرار دهد. کلیدواژه ها: بیدل، تعلق، تکبر، تمثیل، خاموشی و عر فان
بیدل، تعلق، تکبر، تمثیل، خاموشی و عر فان
بررسی جایگاه خشوع در نماز و نقش آن در تحقق روح عبادی شریعت اسلامی
چکیده نماز، بهعنوان یکی از بزرگترین ارکان عملی دین اسلام، جایگاه ویژهای در شریعت دارد و در این میان، خشوع بهمثابه روح و جوهرهی نماز، از اهمیت بسزایی برخوردار است. قرآن کریم مؤمنان رستگار را کسانی می داند که در نمازشان خاشعاند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه و حکم خشوع در نماز، به پرسش اصلی «خشوع در نماز چه حکمی دارد؟» و سایر پرسشهای مرتبط میپردازد. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده ها از منابع کتابخانهای گردآوری شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که خشوع، مقصود اصلی از اقامهی نماز و عامل اصلی تأثیرگذاری آن بر قلب و روان انسان است. در حقیقت، نماز بدون خشوع همانند بدنی بیروح است که آثار معنوی آن به شدت کاهش مییابد. این تحقیق با تأکید بر اهمیت رعایت خشوع در نماز، آن را شرط کمال و روح عبادت معرفی میکند. کلیدواژهها: اهمیت، حکم، خشوع، نماز. کلیدواژه ها : اهمیت، حکم، خشوع، نماز، خضوع
بررسی حجیت خبر واحد در اثبات عقاید و احکام
چکیده در دین مبین اسلام قرآن کریم اولین مصدر تشریع است، سنت و احادیث پیامبر اکرم –صلی الله علیه و سلم- دومین مصدر تشریع بوده،که از آن احکام تشریعی استنباط می شود. صحابه - رضی الله عنهم – و علماء امت اسلامی-رحمة الله علیهم - در عرصهی حفظ، فهم و دفاع از سنت رسول اکرم - صلی الله علیه وسلم - به عنوان دومین اصل تشریع و منبع قانونگذاری اسلامی تمام سعی خود را نموده و در راستای تبلیغ و ترویج سنت نبوی به نسل های بعد از خود، از هیچ نوع تلاشی دریغ نکرده اند. موضوع اخبار آحاد و استدلال به آنها در عقاید و احکام، پیوسته در محراق توجه اصولین و محدثین بوده و حجیـت آن بـهدقت مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است. حجیت خبر واحد و جایگاه آن در شریعت اسلامی به آیات قرآنی و احادیث نبوی مستند و ثابت بوده و در نزد جمهور علما نیز حجت پنداشته شده و در باب اثبات عقاید و احکام اسلامی استدلال به آن درست میباشد. هدف تحقیق حاضر، اثبات حجیت خبر واحد، و بیان صحت احتجاج به آن در عقاید و احکام میباشد. در تحقیق حاضر دو سوال مطرح بحث میباشد: شرایط صحیح بودن خبر واحد و دلایل حجیت آن کدام است؟ دوم اینکه آیا خبر واحد در باب اثبات احکام قابل احتجاج و استدلال هست و یا خیر؟ در این تحقیق، از روش کتابخانهای استفاده شده و این مقاله با شیوه توصیفی مورد تحقیق قرار گرفته است. یافتهها و نتیجه تحقیق حاضر این است که سنت در حقیقت شرح قرآن است، قواعد کلی آن را توضیح میدهد، مجمل آن را روشن می ساز د، و مختصر آن را مفصل، و مشکل آن را حل مینماید. خبر واحد، خبری است که تعداد راویان آن به تعداد راویان خبر متواتر نرسیده و همچنان شرایط حدیث متواتر در آن موجود نباشد. در صورت موجودیت شرایط، خبر واحد حجت بوده و احتجاج به آن صحیح میباشد. کلیدواژه ها: اثبات، احکام، حجیت، خبر واحد، دین اسلام، عقاید ،قرآن.
Proof, Legal Rulings, Authority (ḥujjiyyah), Solitary Report (khabar al-wāḥid), Islam, Doctrine, Qur’an.
نقش جنگل‌ها در صنعت اکتوریزم(گردشگری طبیعی)
چکیده جنگل¬ها به عنوان یکی از منابع اصلی اکوتوریزم، برای جذب گردشگران طبیعت دوست و علاقه¬مند به فعالیت¬های فضای باز بسیار مهم است و صنعت اکوتوریزم جنگلی به حفظ و احیای منابع طبیعی کشورها کمک می¬کند و به طور غیرمستقیم پیامدهای قابل توجهی از جمله افزایش تولیدات داخلی و ایجاد درآمد برای محلی¬ها را به دنبال دارد که جنگل¬ها با ایجاد فضاهای عمومی با امکانات متنوع و زیبایی طبیعت، به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و گردشگران کمک می کنند و به حفظ منابع طبیعی و محیط زیست شهر نیز کمک می کنند. هدف از این تحقیق آگاه ساختن نسل نوین در رابطه به نقش جنگل در صنعت اکوتوریزم و ارزش اقتصادی آن می باشد این پژوهش با استفاده از منابع معتبر ملی و بین اللمی تبیین یافته و به گونه تحلیلی- توضیحی برسی شده که درنتیجه جنگل ها برعلاوه سایر فکتور در توسعه و گسترش اکوتوریزم در یک منطقه نقش مرکزی و اساسی را دارا می باشد و بالا اوضاع اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تاثیر مستقیم داشته اند. کلیدواژه‌ها : اکوتوریزم، ایکوسیستم، جنگل، صنعت، محیط زیست.
تغییرات اقلیم و تأثیرات آن بالای رشد اقتصادی طی سال‌های ۲۰۱۴-۲۰۲۴مطالعه‎ی موردی: ولایت بدخشان
چکیده تغییرات اقلیمی به عنوان یک چالش جهانی، اثرات عمده‌ای بر بخش‌های مختلف اقتصادی داشته است. در سال‌های اخیر، افزایش دما و تغییر الگوهای بارش به کاهش تولیدات کشاورزی، یکی از ارکان اصلی اقتصاد ولایت بدخشان، منجر شده است. هدف این تحقیق بررسی تأثیرات تغییرات اقلیمی بر رشد اقتصادی در این ولایت طی سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ می‌باشد. روش انتخاب شده در این تحقیق روش تحلیلی-توصیفی می­باشد. موضوعات مرتبط با تغییرات اقلیمی، عوامل آن، و خسارات ناشی از آن از طریق روش کتاب‌خانه‎ای جمع‌آوری و تحلیل شده است. هم‎چنین، اطلاعات میدانی از طریق توزیع ۱۴۰ پرسشنامه به شکل تصادفی به جامعه آماری توزیع و جمع‌آوری شده و با استفاده از برنامه SPSS تجزیه و تحلیل گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که افزایش دما، تغییر الگوهای بارش، خشک‎سالی، کاهش منابع آبی، ذوب برف‌ها و وقوع حوادث طبیعی مانند سیلاب‌ها و زمین‌لرزه‌ها تأثیرات زیادی بر کشاورزی، مالداری، منابع آبی، زیرساخت‌های اقتصادی و ناپایداری بازارها و کسب‌وکارهای محلی در این ولایت داشته است. در نهایت، این تحقیق بر لزوم همکاری دولت، سازمآن‎های غیردولتی و جوامع محلی برای رسیدن به توسعه پایدار و سازگاری با تغییرات اقلیمی تأکید دارد. کلیدواژه‌ها: تغییرات اقلیم، رشد اقتصادی، گازات گلخآن‎های، مصرف انرژی، کشاورزی صنعتی.
تغییرات اقلیم، رشد اقتصادی، گازات گلخآن‎های، مصرف انرژی، کشاورزی صنعتی.
نگاهی به اهمیت اقتصادی معادن لیتیم در افغانستان
چکیده افغانستان دارای معادن متعدد از لیتیم است که اکتشاف و بهره برداری از آن‎ها موجب جمع‌آوری سرمایه فزیکی، ایجاد مهارت‌های عملیاتی و افزایش سرمایه‌های انسانی خواهد شد، عنصر لیتیم، به عنوان یک فلز استراتیژیک در دنیا شناخته شده است و در صنایع با تکنالوجی بالا نظیر صنایع هسته‌ای، فضانوردی، موترسازی... و بسیاری صنایع دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. ارزش اقتصادی قابل توجه این فلز به گونه‌ای است که بسیاری از کشورهای توسعه یافته و صنعتی با استفاده از ذخایر این مواد معدنی و انجام عملیات استحصال و بهره برداری، نه تنها نیاز صنایع داخلی خویش به این فلز ارزشمند را مرتفع کرده اند، بلکه از آن به عنوان یک محصول صادراتی و با درآمدی بالا نیز استفاده می‌کنند، بسیاری از پژوهش‎های انجام شده در دنیا، لیتیم را بع عنوان عنصر قرن ۲۱ معرفی کرده اند و از آن به عنوان منبع اصلی ذخیره انرژی در آینده یاد می‌کنند. در افغانستان بیش از ۲۰ معدن لیتیم وجود دارد که معدن پسگوشته، درومگل و شورابه‌های ولایت غزنی از مهم‌ترین آن‎ها هستند. هدف این تحقیق این است که شما را ب معادن لیتیم افغانستان فرصت ها و راهکارهای آن آشنا خواهد کرد که روش پژوهش تحلیلی-توصیفی بوده که برمبنای اطلاعات اسنادی (کتاب‌خانه‎ای) سامان یافته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهدکه معادن لیتیم در بخش‌های مرکزی، شرقی و غربی افغانستان موقعیت داشته و کاربرد آن در صنعت و اقتصاد افغانستان ناچیز است. نتیجه گرفته می‌شود که حکومت افغانستان تلاش‌های بهینه را جهت استخراج و سرمایه‌گذاری در بخش استخراج وبهره برداری آن اقدام عملی نکرده است. واژه های کلیدی: انرژی تجدید پذیر، پگماتیت، پوتانسیل اقتصادی، شورابه، لیتیم
مشخصات جیوکیمیاوی و پتروگرافیکی سنگ‌های تزئینی توریدی و مقایسه‌ای بازار فروش آن‎ها با سنگ‌های تزئینی افغانستان
چکیده سنگ مرمر افغانستان از شهرت بسزایی جهانی برخوردار بوده که دارای ۶۰ ذخیره و به طور تخمینی به تعداد ۴۰ نوع سنگ مرمر با ۳۵ رنگ مختلف تثبیت گردیده است. افغانستان با وجود داشتن ذخایر کافی مرمر و گرانیت، ۸۰ فیصد بازارهای داخلی به سنگ‌های تزئینی-ساختمانی وارداتی اختصاص یافته است. بنابراین؛ این تحقیق به هدف تشخیص ویژگی‌های جیوکیمیاوی و پتروگرافیکی سنگ‌های تزئینی وارداتی و شناسایی عوامل تأثیرگذار بر صنعت سکتور سنگ افغانستان است، می‌باشد تا کیفیت سنگ‌های تزئینی وارداتی را تعیین و شاخص‌های تأثیرگذار بر صنعت سنگ افغانستان را شناسایی و اولویت‌بندی نموده و سپس راهکارهای جهت بهبود این سکتور و صنعت ارایه کند. با توجه به اهمیت موضوع؛ تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و بر مبنای روش پژوهش تحلیلی-توصیفی بود که نخست 22 نمونه در سال 1401 از مارکیت‌های سنگ‌های تزئینی شهر کابل جمع‌آوری گردید سپس با استفاده از میکروسکوپ (Leica DM750P) و روش (X-Ray Fluorescence)، مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج این تحقیق نمایانگر آن است که مرمرها حاوی فوسیل‌های حیوانی و نباتی، تخلخل، اکساید آهن، ناخالص‌های عضو و درزدار بود و در 13 نوع گرانیت کمیت اکساید سلیکان کم‌تر از 65 درصد و به مقدار ناچیز منرال کوارس که فیصدی آن در تمام مقطع سلاید در حدود کم‌تر از 10 فیصد نشان داده شد. مسائل فوق بیان کننده‌ای آن است که سنگ‌های ساختمانی وارداتی دارای کیفیت پایین بوده به همین لحاظ یک متر مربع آن به 450-600 افغانی به فروش می‌رسد در حالی‎که یک متر مربع سنگ تزئینی کشور از 800-2500 افغانی به فروش می‌رسید. عوامل عمده‌ی دیگر هم در پهلوی کم کیفیت بودن سنگ‌های تزئینی خارجی در کشور نبود استراتیژی نظارت از بازار، بلند بودن رویالیتی، پایین بودن تعرفه وارداتی نسبت به کشورهای جهان و منطقه، نبود انرژی برق، موانع تراتسپورتی، عدم پارک‌های صنعتی، عدم استخدام افراد مسلکی، نبود ماشینری در بخش استخراج و پروسس بزرگ‌ترین چالش‌ها بر عدم رقابت‌پذیری سکتور سنگ افغانستان قلمداد گردید و باعث افزایش قیمت فی مترمربع مرمر افغانستان نسبت به‌سنگ‌های تزئینی وارداتی گردیده است. کلیدواژه‌ها: پتروگرافی، تعرفه، رویالیتی، گرانیت، مرمر.
پتروگرافی، تعرفه، رویالیتی، گرانیت، مرمر.
بررسی ارتباط میان تقویم های نجومی، خورشیدی و قمری
چکیده تقویم‌ها به‌عنوان ابزارهای مهم در سازمان‌دهی زمان در جوامع بشری، بر مبنای اصول نجومی تنظیم می‌شوند. این تحقیق به بررسی و مقایسه تقویم‌های خورشیدی، قمری و نجومی پرداخته و تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌ها را از نظر مبانی علمی، روش‌های محاسباتی و کاربردهای اجتماعی تحلیل کرده است. مقاله حاضر با روش تحلیلی- توصیفی و استفاده از ابزار کتابخانه‌ای تهیه گردیده است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تقویم‌های خورشیدی بر اساس حرکت زمین به دور خورشید تنظیم می‌شوند و در زمینه‌های کشاورزی، اقتصادی و مدنی کاربرد دارند. در مقابل، تقویم‌های قمری بر گردش ماه به دور زمین استوارند و بیشتر برای تعیین مناسبت‌های مذهبی استفاده می‌شوند. همچنین، تقویم‌های نجومی که مبتنی بر موقعیت ستارگان هستند، عمدتاً در تحقیقات علمی و پیش‌بینی رویدادهای کیهانی به کار می‌روند.نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هریک از این تقویم‌ها دارای مزایا و محدودیت‌هایی هستند. تقویم‌های خورشیدی دقت بالایی در تعیین زمان و فصول دارند، در حالی که تقویم‌های قمری با سادگی محاسبات، نیازمند اصلاحات دوره‌ای برای هماهنگی با فصول می‌باشند. تقویم‌های نجومی نیز به دلیل وابستگی به داده‌های دقیق رصدی، در مطالعات علمی بیشترین کاربرد را دارند. به‌طور کلی، یافته‌های این تحقیق تأکید دارند که انتخاب نوع تقویم به نیازهای جامعه و اهداف کاربردی آن بستگی دارد و پیشرفت‌های علمی و فناوری می‌تواند دقت و کارایی این سیستم‌های زمان‌سنجی را بهبود بخشد. کلیدواژه‌ها: ارتباط تقویم‌ها، تقویم خورشیدی ، تقویم قمری، تقویم نجومی ،شباهت‌ها و تفاوت‌ها، محاسبات نجومی
ارتباط تقویم‌ها، تقویم خورشیدی ، تقویم قمری، تقویم نجومی ،شباهت‌ها و تفاوت‌ها، محاسبات نجومی