مجله علمی-تحقیقی پامیر یک نشریه علمی داوری‌شده است که به انتشار پژوهش‌ها و نوآوری‌ها در حوزه‌های علوم و فناوری می‌پردازد. این حوزه‌ها شامل علوم شریعت، حقوق، علوم سیاسی، علوم اجتماعی، ادبیات زبان فارسی، ادبیات زبان عربی، ادبیات زبان پشتو، ادبیات زبان انگلیسی، ژورنالیزم، زراعت، مهندسی، علوم کامپیوتر، فیزیک کاربردی، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری اطلاعات، صنعت و تولید، اقتصاد، بیولوژی، ریاضی، کیمیا و... می‌باشد. این مجله بستری برای پژوهشگران و متخصصان فراهم می‌آورد تا جدیدترین یافته‌های خود را از طریق مقالاتی که تحت داوری همتایان قرار می‌گیرند، به اشتراک بگذارند و از این طریق کیفیت و اعتبار علمی مطالب منتشرشده را تضمین نمایند. این نشریه به‌صورت منظم منتشر می‌شود و برای دانشگاهیان، دانشجویان و متخصصان علاقه‌مند به پیشرفت‌های علمی و فناوری در دسترس است
بررسی اثرات پلاتین آزاد شده از مبدل کتلیستی مستعمل وسایط نقلیه بالای سلامت انسان و محیط زیست
چکیده این تحقیق به بررسی تأثیر پلاتین آزاد شده از مبدل‌های کتلیستی وسایط نقلیه بر سلامت انسان و آلودگی محیط زیست می‌پردازد. تراکم نفوس در شهرها، فرهنگ شهر نشینی، افزایش وسایط نقله جهت حمل و نقل کالاهای تجاری یا وسایط نقلیه شهری، احداث فابریکات صنعتی، فعالیت‌های تولیدی سبب آلودگی هوا، خاک، آب و افزایش بیماری‌هاش شده است. فلز پلاتین به­حیث یک کتلیست در صنایع کیمیاوی و مبدل‌های کتلیستی وسایط نقلیه جهت کاهش آلودگی هوا مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما این وسیله پس از کهنه شدن و یا پس از گذشت چهار سال استهلاک شده و عناصر این توسط دود اگزوز به محیط زیست منتشر شده و در نتیجه سبب تهدید سلامت انسان و اکوسیستم می‌گردد. به همین اساس این مقاله به برر سی تأثیر پلاتین آزاد شده از مبدل‌های کتلیستی بر سلامت انسان و محیط زیست می‌پردازد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که پلاتین در هوا توسط برف، باران یا آب‌های محلول شده و به نحوی وارد رژیم غذایی انسان‌ها شده در نتیجه سبب اختلالات تنفسی و حتی سرطان می‌گردد. بناءً به خاطر جلوگیری اثرات منفی پلاتین بالای انسان و آلوده شدن محیط زیست پیشنهادات بخاطر توسعه مبدل‌ها کتلیستی در نظر گرفته شده است. بنابراین، این مقاله نیاز به توجه بیشتر در مورد مدیریت مبدل‌های کتلیستی مستعمل و شکسته و تحقیق بیشتر در مورد اثرات منفی پلاتین بر سلامت انسان و محیط زیست را مورد تاکید قرار می‌دهد. کلیدواژه‌ها: ایکوسیستم ، پلاتین، سلامت انسان، مبدل کتلیستی، محیط زیست و وسایط نقلیه
Catalytic Converter, Environment, Ecosystem, Human Health, Platinum, Motor Vehicles
Copyright (c) 2025 Pamir Academic & Research Journal
گردشگری باغ شهری و نقش آن در توسعه‌ی اقتصاد محلی(مورد مطالعه: باغ شهر کشم)
چکیده گردشگری صنعت پویا و متحرک عصر حاضر است و باغ­شهرها از جمله­ی مهم­ترین جاذبه­های گردشگری به­حساب می­آیند. با توجه به وضعیت جغرافیایی ویژه­ی افغانستان، وجود باغ­شهرها اجتناب ناپذیر است. یکی از باغ­شهرهای زیبا و دارای موقعیت مناسب، باغ­­شهر ولسوالی کشم می‌باشد. اما؛ چگونگی استفاده­ی معقول به­عنوان یک جاذبه­ی گردشگری از این باغ، مسأله است. این تحقیق به هدف مطالعه­ی تاثیر باغ­شهر کشم روی جذب گردش­گران و توسعه­ی اقتصاد محلی صورت گرفته است. روش تحقیق تحلیلی- توصیفی از نوع پیمایشی بوده و از نظر هدف کاربردی می‌باشد. داده­های تحقیق توسط پرسش­نامه جمع آوری و با استفاده از نرم­افزار SPSS تجزیه و تحلیل شده است. بر بنیاد یافته­های تحقیق؛ شاخص نگرش جامعه­ی میزبان با میانگین (۴.۱)، شاخص اثر بر اشتغال با میانگین (۳.۲) و شاخص اثر بر درآمد با میانگین (۳.۶) از وضعیت مطلوبی برخوردار هستند. این بدان معناست که باغ­شهر کشم به­عنوان یک جاذبه­ی مهم گردشگری نقش مثبت و معناداری روی توسعه­ی اقتصاد محلی دارد. بنابر این؛ توجه به باغ­شهرها به­عنوان منابع مهم اقتصادی، لازم و ضروری می‌باشد. کلیدواژه: گردشگری باغ­شهری، اقتصاد محلی، ولسوالی کشم و باغ­شهر کشم.
گردشگری باغ­شهری، اقتصاد محلی، ولسوالی کشم و باغ­شهر کشم.
Copyright (c) 2026 Pamir Academic & Research Journal
تأثیرات آلوده کننده ‌های کیمیاوی بر سلامت محیط‌ زیست
چکیده آلوده‌کننده‌ های کیمیاوی از جمله تهدید های عمده برای سلامت محیط‌ زیست در جهان معاصر به شمار می‌روند. این ترکیبات که از فعالیت ‌های صنعتی، کشاورزی و شهری سرچشمه می‌گیرند، با ورود به منابع طبیعی مانند خاک، آب و هوا، تعادل اکوسیستم‌ها را بر هم می‌زنند و سلامت انسان و دیگر موجودات زنده را به خطر می‌اندازند. هایدرو کاربن ‌های اروماتیک چندحلقه‌ای (PAH ) در دسته مواد سرطان زای مهم قرار دارند. شناخته‌ شده‌ ترین ماده سرطان زا این گروه، بنزو(ای)پیرن است. این ماده در خاک، آب، دود مواد قند و دود سگرت، و همچنین در ضایعات کارخانه‌های تولیدکننده PVC یافت می‌شود . از جمله خطرات ناشی از مواد کیمیاوی کلورین دار می‌توان به دای اکسین و مواد مشابه آن، دای‌فینایل‌های پولی‌کلورین دار و نفتالین‌ ها اشاره کرد. دای اکسین به‌عنوان یک ماده واسط در تولید صنعتی حاوی کلورین یا برومین، و همچنان در نتیجه سوختن ماده عضوی در محیط کلورین دار تشکیل می‌شود . در بررسی خطرات کیمیاوی، دود مواد قند و دود کارخانه ‌ها منابع مهمی از دای اکسین به شمار می‌روند. همچنین، آفت‌کش‌ها و فلزات سنگین نیز از نظر آلودگی کیمیاوی باعث نگرانی هستند. بنابراین، اثرات آلوده کننده ‌های کیمیاوی بر سلامت محیط زیست باید به‌ صورت جامع مورد ارزیابی قرار گیرد. کلیدواژه‌ ها: مواد کیمیاوی؛ آلوده کننده ‌ها؛ محیط زیست؛ زمین
مواد کیمیاوی؛ آلوده کننده ‌ها؛ محیط زیست؛ زمین
اثرات پنهانی تکنالوژی بر سلامت فیزیکی و روانی انسان
چکیده با پیشرفت سریع تکنالوژی در دهه‌های اخیر، توجه به تأثیرات کمتر شناخته‌شده و پنهان آن بر سلامت فیزیکی و روانی انسان به‌تدریج اهمیت بیشتری یافته است. این تحقیقات با رویکرد کتابخانه‌ای و مروری، به بررسی مطالعات و منابع موجود پیرامون اثرات پنهان اثرات پنهان تکنالوژی بر سلامت فیزیکی و روانی انسان استفاده از تکنالوژی‌های نوین نظیر تلفن‌های هوشمند، شبکه‌های اجتماعی، و ابزارهای دیجیتال بر جنبه‌هایی از سلامت انسان پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که استفاده مداوم و ناآگاهانه از تکنالوژی می‌تواند با بروز اختلالاتی چون کاهش تمرکز، اختلالات خواب، گوشه نیشنی، و کاهش فعالیت بدنی همراه باشد؛ در حالی که برخی از این پیامدها در ابتدا قابل مشاهده نیستند و به‌تدریج بروز می‌کنند. همچنین، تکنالوژی در صورت استفاده آگاهانه، می‌تواند به ارتقاء آگاهی صحی و سلامت روان کمک کند. بر این اساس، تحقیق حاضر بر لزوم افزایش سواد دیجیتال و فرهنگ‌سازی در جهت استفاده متعادل از تکنالوژی تأکید دارد کلید واژه‌ها: اثرات تکنالوژی، سلامت روانی، استفاده فضای دیجیتالی، اثرات پنهان تکنالوژی
اثرات تکنالوژی، سلامت روانی، استفاده فضای دیجیتالی، اثرات پنهان تکنالوژی
اهمیت،کاربردها و ‌جنبه‌های‌کیمیاوی‌پاد ماده
چکیده پادماده به‌عنوان یکی از مفاهیم بنیادین و بحث‌برانگیز در فزیک ذرات بنیادی، نه‌تنها درک بشر از ساختار جهان را عمیق‌تر می‌سازد، بلکه چشم‌اندازهای نوینی در حوزه‌های کیمیا، طبابت، فضانوردی و انرژی مطرح می‌نماید. اهمیت این موضوع آن است که با وجود شباهت بنیادی میان ماده و پادماده، تعامل این دو می‌تواند منجر به آزادسازی انرژی بسیار زیادی گردد که بیشتر از انرژی‌های هسته‌ای متداول است. در این تحقیق، از روش ترکیبی «تئوریک و محاسباتی» کار گرفته شده است که شامل مرور منابع علمی از سال 2015 تا 2025 و استفاده از نرم‌افزارهای کیمیاوی مانند Gaussian و VASP می‌باشد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که پادذرات در شرایط خاص می‌توانند روابط کیمیاوی تشکیل دهند و پادمالیکول‌ها را تولید کنند. این ساختارها از نظر انرژی رابطوی، کثافت الکترونی و پایداری، شباهت‌های با مالیکول‌های عادی دارند، اما تفاوت‌های زیادی در سطح کوانتومی از خود نشان می‌دهند. همچنین با استفاده از دام‌های مقناطیسی و خلاء کامل، امکان نگهداری پادهایدروجن تا 1000 ثانیه فراهم گردیده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که پادماده برعلاوه چالش‌های تخنیکی و هزینه‌های بالا، می‌تواند انقلابی در عرصه‌های تکنالوژی و طب ایجاد کند، مشروط بر آنکه با مدیریت علمی و اخلاقی همراه باشد. بنابراین، هدف این مقاله مرور برجنبه های کیمیاوی پادماده، تحلیل یافته‌های جدید در زمینه پاداتوم‌ها،پادمالیکول‌ها و بیان دیدگاه‌های نظری برای تحقیقات آینده است. کلیدواژه‌ها: الکترون، انرژی، پاداتوم، پادماده،خواص کیمیاوی.
الکترون، انرژی، پاداتوم، پادماده،خواص کیمیاوی.
مروری بر آماده سازی تخم‌ها قبل از کشت و روش‌های آن
چکیده پروسۀ آماده سازی تخم­ها قبل از کشت عبارت از یک روشی فزیولوژیکی است که به اجرای هر نوع معامله تخم قبل از تولید اولین ریشه­چه جهت افزایش سرعت و فیصدی جوانه­زدن، استقرار جوانه اوليه، سبز شدن و ظهور یکنواخت نهال­ها، تسریع گلدهی و رسیدگی، مقاومت در برابر فشارهای زنده و غیرزنده و افزایش تولید محصول شده و منتج به رفع این مشکل می‌شود . هدف کلی این تحقیق مروری بر آماده سازی تخم­ها قبل از کشت، اهمیت آن­ها، عوامل مؤثر بالای پروسۀ پرایمینگ تخم بوده و محتویات مرتبط به موضوع به روش کیفی، با استفاده از کتاب­های معتبر علمی و اکادمیک، مجله­های علمی و مرور مقاله­های ملی و بین المللی تهیه و ترتیب شده است. نتایج مطالعات نشان می­دهدکه پرایمینگ تخم شامل روش­های مختلفی چون آسموپرايمينگ، هايدروپرايمينگ، هلوپرایمینگ، ماتريکس پرايمينگ، پرايمينگ هورموني، پرایمینگ کیمیاوی و بايوپرايمينگ می‌باشد. به طور کلی، اجرای پرایمینگ تخم می­تواند در نباتات مختلفی چون گندم، برنج، جواری، کنجد، نخود، عدس، زردک و غیره باعث افزایش کمی و کیفی تولید گردد. کلید واژه­ها: پرایمینگ، تخم، جوانه­زدن و روش ها.
بررسی تاثیرات تغییرات اقلیم بالای زراعت ولسوالی فیض آباد ولایت بدخشان
چکیده تغییرات اقلیم یکی از مهمترین چالش‌های جبران ناپذیر در عصر جدید می‌باشد. که این تغییرات منجر به تاثیرات مدهش و خطرناک بالای زراعت ولسوالی فیض آبادگردیده است. این تاثیرات از قبیل سردی‌های بی موقع، ازدیاد خشکسالی‌های پیهم، طغیان آفات و بیماری‌های نباتی، بالا رفتن میانگین درجه حرارت، افزایش مریض‌های انسانی، ظهور ویروس‌های جدید، انقراض تنوع حیوانی و نباتی، ، تبدیل چراگاه‌ها به مناطق مسکونی و زراعتی، کاهش عملکرد و فعالیت‌های بعضی گونه‌های نباتی شده است. این تحقیق از نوع میدانی یا ساحوی بوده با استفاده از سیستم سیستماتیک پرسشنامه¬ای به تعداد350پرسشنامه توزیع و دیتای جمع‌آوری شده در قالب یک مقاله علمی ترتیب گردیده است. هدف اصلی این تحقیق بررسی و شناسایی عوامل‌های تغییر اقلیم، پیامد‌های تغییر اقلیم و راه حل‌های تغییر اقلیم می‌باشد. بر اساس یافته‌های تحقیق، تغییرات اقلیمی در ولسوالی فیض‌آباد ولایت بدخشان تأثیرات قابل توجهی بر بخش زراعت گذاشته است. این تأثیرات شامل کاهش بارندگی، افزایش دما، تغییر در زمان کاشت و برداشت محصولات، کاهش حاصل‌دهی، شیوع آفات و امراض جدید، و آسیب به گونه‌های گیاهی و درختی می‌باشد. اکثریت پاسخ‌دهندگان از تغییرات اقلیمی آگاهی دارند و این پدیده را یکی از عوامل اصلی کاهش تولیدات زراعتی می‌دانند. درختانی چون سیب و سفیدار، و محصولاتی چون گندم، جو، جواری، خربوزه، و حبوبات به شدت آسیب‌پذیر شده‌اند. سرانجام این تحقیق نشان می‌دهد که نباتات هارتکلچری، اگرانومیکی و جنگلی از قبیل سفیدار، سیب، خربزه و غیره کاملا از بهره برداری برون شده است و راه حل اساسی در این ولسوالی استفاده دهاقین به‌طور گسترده از گونه‌های مقاوم بوده و نیاز به آگاهی‌دهی و آموزش در این زمینه به‌شدت احساس می‌شود . کلیدواژه‌ها: اقلیم، زراعت، سیلاب، فیض آباد، کاهش محصول
اقلیم، زراعت، سیلاب، فیض آباد، کاهش محصول
بررسی نقش چشمه‌های آب‌گرم و معدنی در توسعه گردشگری درمانی در افغانستان
چکیده این تحقیق با هدف بررسی نقش و جایگاه چشمه‌های آب‌گرم و معدنی افغانستان در توسعه گردشگری افغانستان تدوین یافته است. نوع تحقیق با توجه به هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش تحلیلی-توصیفی است. اطلاعات و مدارک مورد نیاز با استفاده از روش کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شده است. جامعه آماری شامل اعضای کادر علمی و محصلان دانشکده انجنیری پوهنتون بدخشان می‌باشند که با استفاده از فورمول کوکران تعداد و حجم نمونه افراد مورد مطالعه برابر با ۱۰۶ نفر تعیین گردیده است. به‌منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزارExcel و همچنان جهت تعیین استراتیژی‌ها و راه‌حل‌های توسعه گردشگری چشمه‌های آب‌گرم و معدنی از مودل SWOT استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که خواص درمانی منحصر به فرد چشمه‌ها که ارتباط به تنوع جیوکیمیاوی، محیط سر سبز و آرام، دسترسی مناسب به ترانسپورت، امکانات توسعه زیربنایی و خدمات گردشگری از جمله مزیت‌های آن‌ها به شمار می‌روند. به طوری که خاصیت درمانی چشمه‌های آب‌گرم و معدنی بر جذب گردشگران محلی تأثیر بسیار زیادی دارد. اما ضعف امکانات زیربنایی، بی‌توجهی به پوتانسیل‌های گردشگری چشمه‌های معدنی و آب‌گرم، امکان تخریب محیط طبیعی اطراف چشم‌ها در نتیجه ازدحام گردشگران، نبود متخصص و کارکنان آموزش دیده، ضعف در آگاه‌سازی و اطلاع‌رسانی در مورد خصوصیات درمانی چشمه‌ها و عدم بهره‌برداری مناسب به‌عنوان عمده‌ترین چالش فراروی توسعه گردشگری چشمه‌های آب‌گرم و معدنی شناخته می‌شوند. معرفی بين‌المللی و داخلی خوبی در رابطه با آن‌ها نیز انجام نشده و امکانات صحی و امکانات موجود در محل اکثریت از چشمه‌ها مناسب نيست. در صورت رفع چالش‌ها، چشمه‌های مذکور می‌تواند با برنامه‌ریزی دقیق نقش مهمی در جذب گردشگر و مشارکت جوامع محلی ایفا کند. کلید واژه‌ها: افغانستان، چشمه‌های معدنی، چالش‌ها، فرصت‌ها، گردشگری درمانی
Afghanistan, Mineral Springs, Challenges, Opportunities, Health Tourism
Screening Authenticity of Linguistics Materials at Balkh Bookshops, Public Libraries and Universities
Abstract The study seeks to screen the authenticity of linguistic materials at Balkh institutional centers. The study was conducted in Mazar-e-Sharif, Balkh. The aim was to find out how many authentic linguistic sources exist in Balkh libraries, bookshops and Universities. The data was gathered through reports and photos. A checklist was designed for the measurement of seven well-known libraries’ linguistic materials. The analysis of the data shows that records, studies, characteristics and amount of these materials cannot answer the criteria mentioned in the checklist. The results indicated that there are not enough linguistic materials accessible in Balkh province bookshops, libraries and universities. It is recommended that these educational and institutional centers should be equipped with authentic and enough materials. Keywords: authenticity, linguistic, material, library, university
authenticity, linguistic, material, library, university
The Application of Grammar Translation Method in EFL Classes
Abstract English has been taught over decades in different countries as L1, L2 and Foreign language. In Afghanistan, it has been taught as a foreign language over the past years at universities and schools with different methods. The application of grammar translation method was the new subject in Afghanistan. In English Department, the instructors applied direct method, communicative language teaching and other methods, but grammar translation method was applied in the first and second classes. In junior and senior classes, in most cases, the teachers applied direct method because the learners had the knowledge of English language to get the information in the class in the best way. This research was based on quantitative and the data were collected via questionnaire. The findings showed that the instructors used grammar translation method in the fresh and sophomore classes. For the learners who came from the rural areas had difficulties in understanding the written and spoken English in the classes. In the junior and senior classes, instructors used direct method because the learners had the knowledge of English language. Finally, the empirical research concluded the application of grammar translation method used more the in the first and second classes of English Department. Key words: grammar translation method, performance, application, teaching and learning.
grammar translation method, performance, application, teaching and learning.
Using Total Physical Response in Teaching Vocabulary for EFL Adult Learners
Abstract This study explores the using of total physical response method in teaching of vocabulary for EFL adult learners. This method combines language learning with physical actions and movements of teacher and learners. In this method the teacher teaches content of the lesson by different commands and the learners’ response to the commands of teacher by varieties of actions. The aim of this research is to enhance student’s engagement, retention of new vocabulary and teach better vocabulary for EFL adult learners. This research uses qualitative research to evaluate the effectiveness and using of total physical response method in learning and improving of vocabulary of EFL adult learner. The findings show that this method significantly increases student’s enthusiasm, participation, and understanding of vocabulary, as it links physical actions to vocabulary meaning, facilitating better memory recall. Key words: activities, vocabulary, teacher, learners, and method.
activities, vocabulary, teacher, learners, and method.
د دروېش دراني د شاعرۍ سبکي او تخنیکي اړخونه
لنډیز دروېش درانی زموږ د لوی پښتانه ټبر هغه پياوړی ليکوال او شاعر دی چې په ټولو ادبي حلقو کې ځانګړی مقام لري. دی نه يوازې په غزلو کې د ځانګړې لارې څښتن دی، بلکې د نظم په ليکلو کې هم د ګوتو په شمېر معاصرو ناظمانو په ډله کې د ځانګړي ځای لرونکی دی. په شخصياتي لحاظ هم دروېش درانی د پام وړ شخص دی، لکه څرنګه چې دروېش تخلص کوي، په همدې ډول د دروېش صفته شخصيت څښتن دی او لکه د خپل فن او تخليق له رويه چې عاطفي، سوړ او نرم مزاج او ځانګړی سبک لري، په همدا شان د عاطفي، ساړه او نرم خوی له مخه په ټولنې او راشه درشه کې عاطفي، سوړ او نرم چلند ترسره کوي.د دې څېړنې ټولنیزه موخه دا ده چې لوستونکي دروېش درانی وپېژني او ترڅنګ یې د ده د شاعرۍ له سبکي او تخنیکي اړخونو څخه خبر شي .د دې څېړنې ارزښت او اهمیت چې د څېړنې له تحلیلي -توصیفي میتود څخه په کې ګټه اخیستل شوې ده ،په دې کې دی چې تر دې دمه دغه موضوع چا د درېش دراني په اشعارو کې نه ده څېړلې .همدې تشې ته په کتو،اړتیا وه چې د څېړنې د ستونزې په توګه وڅېړل شي .د څېړنې موندنې ښیي چې دروېش درانی په معاصرو شاعرانو کې د ځانګړي سبک خاوند دی .د څېړنې پایله هم دا په ډاګه کوي چې دروېش دراني په ځانګړي سبک کې شاعري کړې ده او شعري تخنیکونو یې شاعرۍ ته ځانګړی رنګ او خوند ور بخښلی دی. بنسټیز ویي: تخنیک، تصویر، دروېش، سبک، شاعر، شعر
Technique, Imagery, Darwish, Style, Poet, Poetry.
بررسی میزان آگاهی‌ اجتماعی و احساس مسوولیت‌پذیری شهری ساکنان شهر فیض‌آباد
چکیده تمرکزِ گزینش مسکن در مراکز ولایت‌ها و گسترش شهرنشینی با ورود پیرامونی‌ها و روستاییان به مراکز شهرها، یکی از معضلات کلان در روزگار کنونی محسوب می‌شود. وقتی‌که در شهرها بافتارهای جمعیتی با ارزش‌های شهری و روستایی عجین می‌شود، ممکن ناهنجارهایی نسبت به مسوولیت‌پذیری اجتماعی و آگاهی‌های شهروندان تازه‌وارد و تضادهای و شکاف‌های فرهنگی نیز به‌جود بیاید. این تحقیق به‌هدف‌ بررسی میزان آگاهی‌های اجتماعی، رضاکارانه و مسوولیت‌های شهروندی و شهری ساکنان شهر فیض‌آباد طراحی شده است. این تحقیق با روش توصیفی- پیمایشی صورت گرفته‌است. داشتن آگاهی‌های اخلاقی، حقوقی و اجتماعی در رابطه به وظایف و مسوولیت‌هایی شهری؛ از قبیل حفاظت از اماکن و منابع عمومی، مشارکت در محافل و مراسم اجتماعی، رعایت نظافت و پاکی مکان‌های عام‌المنفعه، صرفه‌جویی در استفاده از امکانات و دارایی جامعه، همکاری و شرکت در فعالیت‌های رضاکارانه و بدون امتیاز مادی مواردی اند، که در این مقاله به‌بررسی گرفته شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شهروندان شهر فیض آباد به‌خصوص قشر آموزش دیده، موارد فوق را وجایب اجتماعی و شهری خویش می‌دانند، درحالی‌که میان سطح تعهدات عملی و آگاهی اجتماعی شهروندان شکاف و فاصله‌ای به ملاحظه می‌رسد. کلید واژه‌ها: آگاهی اجتماعی،مسوولیت‌شناسی اجتماعی، مسوولیت‌پذیری، ساکنان شهر فیض‌آباد
Social Awareness, Social Responsibility, Civic Responsibility, Residents of Fayzabad City.
بررسی وصیت واجب در فقه اسلامی و حقوق افغانستان
چکیده وصیت و ارث ازجمله مسایل مهم حقوقی و فقهی هستند که در نظام حقوقی افغانستان با پیروی از شریعت اسلامی، مورد شناسایی قرار گرفته است. بر اساس نظریات فقهای حنفی وصیت امر مستحب است. با این حال در عصر کنونی یک نوع وصیت واجب برگرفته شده از مذهب ظاهری و ابن حزم اندلسی را برخی از کشورهای اسلامی در قوانین احوال شخصیه وارد ساخته­اند که دارای یک سلسله شرایط و احکام خاص می‌باشد. وصیت واجب عبارت است از اثبات حق ارث برای دختر یا پسری که قبل از پدر یا مادر خود وفات نماید وسهم الارث وی از ترکه پدر یا مادر برای فرزندانش که اصطلاحاَ (نواسه بی نصیب) نامیده می شوند، منتقل می‌شود؛ بنابر این سوالی که در این تحقیق مطرح می‌شود این است که وصیت واجب از نظر فقه وحقوق افغانستان چگونه است؟ روش که در این تحقیق به کار رفته است روش توصیفی – تحلیلی با استفاده از ابزار کتابخانه ای است. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که در نظام حقوقی افغانستان به تبعیت از فقه اسلامی، نهاد وصیت را به شکل واجب مورد توجه قرار داده است، نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان می‌دهد که برخی فقها وصیت را واجب دانسته­اند با مبانی و مستندات شرعی؛ اما فقهای حنفی نیز با دلایل و مستندات شرعی این نوع وصیت را واجب نمی­دانند و قانون مدنی سال 1355خورشیدی نظریه فقهای را پذیرفته بود که قایل به وجوب واصیت بودند. کلید واژه‌ها: حقوق، فقه، وصیت، واجب و وصیت واجب
Law, Jurisprudence, Will (Waṣiyyat), Obligation (Wājib), Obligatory Will (Waṣiyyat Wājibah).
چگونگی آداب و تشریفات دیپلماتیک در مناسبات بین‌المللی
چکیده آداب و تشریفات دیپلماتیک در مذاکرات بین‌المللی به‌مثابه یکی از اصول پذیرفته‌شدة جهانی، بازتاب‌دهندة فرهنگ غنی، تمدن والا و آداب ملی هر کشور به‌شمار می‌رود. با توجه به این‌که جهان معاصر در مسیر رشد و توسعة اقتصادی، صنعتی و انقلاب اطلاعاتی و تکنولوژیکی قرار دارد، مذاکرات میان دولت‌ها نقشی اساسی در ترسیم و پیشبرد این مسیر ایفا می‌نمایند. بررسی تاریخی روابط بین‌الملل نشان می‌دهد که این روابط همواره دستخوش دگرگونی بوده و متناسب با تحولات زندگی بشری تغییر یافته است. هدف این تحقیق ، تبیین و ترسیم تصویری روشن از چگونگی رعایت آداب و تشریفات در مناسبات رسمی و غیررسمی بین‌المللی است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی ـ تحلیلی بوده و بر مبنای مطالعات کتاب‌خانه‌ای سامان یافته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که گسترش روابط میان کشورها و افزایش سطح تعاملات با جامعة جهانی، ایجاب می‌کند که فعالان دستگاه دیپلماسی با آگاهی از قوانین حاکم بر روابط بین‌الملل، به‌ویژه در مناسبات خارجی، اصول و تشریفات بین‌المللی را به‌گونه‌ای دقیق رعایت نمایند. نتیجة این تحقیق بیانگر آن است که آداب و تشریفات دیپلماتیک حاصل روندی تاریخی از تعامل و همکاری متقابل میان افراد، قبایل، جوامع و ملت‌ها در طول قرون متمادی است و به‌تدریج در روابط میان دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی به‌صورت آداب و رسوم پذیرفته‌شده و مرسوم درآمده است. هر کشور نیز متناسب با فرهنگ، باورها و ارزش‌های ملی خویش، تغییراتی را در شیوة اجرای این تشریفات اعمال کرده است. کلیدواژه‌ها: آداب و تشریفات، جامعة جهانی، دیپلماسی، روابط بین‌المللی، مناسبات بین‌المللی.
Etiquette and Protocols, Global Community, Diplomacy, International Relations, International Affairs.
القلب في القرآن الكريم: دراسة موضوعية لغویة
Abstract This research examines the concept of the heart in the Noble Quran through a comprehensive thematic study aimed at revealing the diverse meanings and profound implications of the heart's concept within the Quranic text. This study investigates the various contexts in which the term "heart" and its derivatives appear in the Noble Quran, analyzing the spiritual, intellectual, and emotional functions that the Quran attributes to the heart. What are the linguistic and terminological connotations of the heart in the Noble Quran? How does the Quran portray the heart as a center for faith and disbelief? What is the relationship between the heart and the mind in the Quranic perspective? How does the Quran address heart diseases and their treatment? What are the characteristics of a sound heart in light of Quranic teachings? The research concludes that the Noble Quran presents a comprehensive conception of the heart as the center of human consciousness and the locus of faith and piety, and that the heart in the Quran is not merely a physical organ but rather a spiritual concept that encompasses mind, soul, and emotion together. The study also demonstrates that the Quran links the righteousness of the heart to the righteousness of conduct, and that purification of the heart is the ultimate goal of Islamic education. Keywords: Faith, Guidance, Heart, Piety, Quran, Remembrance, Righteousness
Faith, Guidance, Heart, Piety, Quran, Remembrance,
چکیده در این شکی نیست که ضبط‌راوی از مسائل مهم واساسی علم اصول‌حدیث می‌باشد، و‌از‌جمله شروط‌خمسه حدیث صحیح بشمار می‌رود.اما مسائل آن در‌مؤلفات اسلاف و‌بزرگان‌ما رحمهم الله پراکنده بوده. این پراكندگی كاری جدی فراروی ما قرار می‌دهد كه برای جمع‌آوری آن از مصادر اصلی که در این مورد تألیف شده است دست به‌كار شویم. تا واضح شود که ضبط-راوی چیست و راه‌های شناخت‌آن کدام است؟.تا تفاوت‌ روایات رجال‌ضابط با غیرآن روشن نموده وخدمات که محدثین بزرگوار که‌در راستای حفاظت از‌سنت نبوی در برابربد‌خواهان آن انجام دادند واضح شده،وهمه بدانند‌که روایات حدیثی اهل السنة والجماعة صحیح ورجال آن ضابط،معروف ومشهور بوده، هیچ‌نوع ابهام،ضعف وجهالت در روایات وراویان آن مانند: روایات وراوایان روافض وجود‌ ندارد. کلیدواژه‌ها: راوی، روایت، راه ها ،شناخت، ضبط.
الله متعال به خاطر هدایت، شفای روحی و جسمی بشریت قرآن کریم را نازل کرد و برای تفسیر آن نخست رسول اکرم-صلی الله علیه وسلم- را برگزید. یاران رسول الله-صلی الله علیه وسلم- تفسیر را از رسول الله و از یکدیگر نقل، تابعین از اصحاب پیامبر و از یکد‌یگر روایت و پیروان تابعین از تابعین و از یک‌دیگر روایت می-کردند و این گام نخست برای تفسیر بوده است، دومین گام برای تفسیر بعد از عصر صحابه و تابعین، عصر تدوین حدیث است که ابواب آن متنوع بوده و تفسیر یکی از ابواب آن‌ها بوده است، قرآن کریم، سوره و به سوره و آیت به آیت از آغاز تا نهایت به شکل جدا گانه تألیف نشده بود و در مرحله سوم، تفسیر قرآن کریم به گونه عِلمِ مستقل از حدیث جدا عرض اندام کرد و به ترتیب مصحف، از اول تا آخِر تفسیر شد و هر مفسر در تفسیر قرآن، از خود منهج ویژه داشتند. هدف تحریر این مقاله توضیح روش تفسیر احکام القرآن از امام جصاص-رحمه الله- و بیان خدمات ایشان در تفسیر است. روش کاری در تحریر این اثر تحلیلی و توصیفی است. مسألۀ اساسی در این اثر در یافت ژرف نگری امام جصاص در تفسیر و حمایت ایشان از مذهب احناف و برخورد شان در برابر مخالفین می‌باشد. یافته‌های این تحقیق واضح می‌سازد که امام جصاص-رحمه الله- مسایل فقهی را در روشنی آیات به شکل وسیع به بررسی گرفته و استدلال مخالفین مذهب احناف را با وجوهات مختلف پاسخ داده و در برخی موارد در برابر دیدگاه امام شافعی-رحمه الله- کلمات تندی را به کار برده‌اند. عامل اصلی آن به نظر بنده متانت علمی وی، قوت ادله و مصیب دانستن دیدگاه امام ابوحنیفه-رحمه الله- می‌باشد. کلید واژه‌ها: امام جصاص، احکام القرآن، تفسیر ، روش و منهج.
Imām al-Jaṣṣāṣ, Aḥkām al-Qur’ān, Qur’anic exegesis, methodology
فرسایش خاک به واسطه باد در حومه شمال شرق کابل
چکیده تخریب خاک ذریعه باد که از اثرفعالیت جیولوجیکی باد به وقوع میپیوندد، معمولآ برای محیط زیست و جوامع انسانی مضر بوده و در نتیجه آن زمینهای زراعتی ، تعمیرات ، درختان، وسایل ترانسپورتی و ارتباطی و غیره تآسیسات متاثرگردیده و یا به شکلی از بین رفته و خسارات زیاد مالی را باعث میگردد. سؤال تحقیق همانا دریافت چگونگی و میکانیزم عملکرد تخریب احجار بوسیله باد و پیآمد های منفی ناشی از آن بالای خاک میباشد. اهداف این پژوهش شامل شناخت میکانیزم و عملکرد اثر باد بالای احجار، اتخاذ تدابیر جلوگیری در مقابل باد و کاهش خسارات ونقصان های هنگفت مالی میگردد. روش تحقیق شامل هر دو نوع تحقیق یعنی ساحوی و کتابخانهای میگردد: یعنی بطور مداوم از ساحه مورد نظربازدید و به تعداد ( )25نمونه خاک جهت تجزیه و تخلیل ترکیب گرانولومتریکی، تشخیص خصوصیات فزیکی-میخانیکی از محلات گوناگون ساحه جمع آوری شده است. میزان تخریب خاک در مناطق مختلف ازهم متفاوت بوده و در ساحات عاری از قشر نباتی و برهنه متشکل از احجار نرم و پاشان بیشتر به مشاهده میرسد که مثال برجسته آنرا میتوان در ساحات بگرامی، بتخاک ، ده سبز به وضاحت مشاهدکرد. در فرجام با دریافت نتایج معین ، پیشنهادات مشخص به مراجع ذیربط اراپه گردیده است. کلیدواژه ها :فرسایش خاک، وزش باد، تخریب احجار ،قشر نباتی، محیط زیست
فرسایش خاک، وزش باد، تخریب احجار ،قشر نباتی، محیط زیست
کاربرد مدلهای ریاض ی SIRتوسعه یافته در تحلیل و تجزیه ویروس ها با تاکید به کوید-1
چکیده در حقیقت تمام علم همهگیرشناسی (همهگیری) که با تغیرات بیماریها در طول زمان یا در مکانهای مختلف سروکار دارند، برای اینکه بهصورت علمی ارائه شوند، باید با استفاده از فرمولها و قوانین ریاضی مورد بررسی قرار گیر ند، هرچند که با متغیرهای زیادی درگیر میشویم، اما مزایای بهتری خواهد داشت، چون همهگیریها در علم همهگیر شناسی به هر اندازهیی که مورد تجزیه و تحلیل بیشتری قرار بگیر ند، نتیجه بهتری در قبال خواهند داشت. در اینجا ما ابتدایی ترین مدل انتقال بیماریهای واگیردار را که مدل SIRاست معرفی و با مدلهای انکشافیافته و خوبتری که از این مدل استخراج شده مقایسه و مورد بحث قرار میدهیم. مدلهای همهگیریک مخصوصا مدلکلاسیک SIRیکی از بهترین ابزارهای تحلیل گسترش بیماریهای واگیردار در دنیا است. در این مقاله مدل SIRو توسعه آن مانندSIRVوSEIRمورد بررسی قرار می گیرد. کاربردهای آن در پیشگیری و کنترل همهگیری ها بهویژه در بحران جهانی ویروس کوید- 19که با آن آشنایی کامل داریم، تحلیل میشود. با استفاده از معادلات دیفرانسیل غیرخطی و تحلیل عددی، نشانداده میشود که چگونه این مدلها به سیاست گذاریهای بهداشتی و تصمیمگیریهای معقول و درست پیشگیرانه کمک میکند. چون بیماریهای که توسط باکتریها، ویروسها و قارچها ایجاد بهوجود میآیند، از طریق تماس مستقیم مانند (عطسه، سرفه، تماس پوستی، تبادل مایعات،..). انتقال میکنند . بنا بر این به سیاستهای بهداشتی مکملی نیازمند هستیم تا از بیماریهای که در آینده میآیند، یا شیوع موج دوم اینها حتیالامکان جلوگیری صورت گیرد. کلید واژه ها : تحلیل عددی همهگیری، مدل ،SIRمدل ،SIRVمدل ،SEIRمدلسازی
تحلیل عددی همهگیری، مدل ،SIRمدل ،SIRVمدل ،SEIRمدلسازی
چکیده آلودگی نوری به نور ی گفته میشود، که آسیبرسان باشد و یا از دید انسان، مزاحم تلقی گردد. همچنین آلودگی نوری به یکی از خطرات درحال رشد برای انسان و محیطزیست آنها تبدیل شده است. هدف تحقیق شناسایی اثرات مخرب آلودگی نوری بالای انسان،عواملی،که باعث ایجاد آن میگردد و راههای جلوگیری از آن میباشد. این تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی بوده و برای جمعآوری آمار از منابع مانند: کتابها، مقالات و نتایج تحقیقات جدید ملی و بینالمللی استفاده گردیده است و سعی بعمل آمده، تا ابتدا منابع علمی معتبر و جدید، جستجو و بعد از دریافت آن با در نظرداشت عناوین اختصاصیافته، اطلاعات لازم جمعآوری شده و متعاقبا اطلاعات مذکور تحلیل و تجزیه گردیده و نتیجه کلی از آن به دست آمده است. یافتهها نشان میدهد، آلودگی نوری بهعنوان یکی از اثـرات پیشـرفتهـای تکنالوژی بشر تلقی میشود؛ مانند سایر انواع آلودگی ها میتواند خسارات سنگینی را به همراه داشته باشد بنْا آلودگی نوری از جمله موارد تاثیر گز ار در زندگی انسان بوده و مشکلات فراوانی را متوجه انسانها مینماید. در نتیجه آلودگی نوری باعث ایجاد اختلال در ریتم طبیعی بدن انسان میشود. میتواند خطر ابتلا ب ه سرطانهای بدخیم را زیاد کند. از طرفی دیگر آلودگی نوری باعث بروز استرس، افسردگی، تضعیف قدرت تمرکز و تفکر گردیده، قدرت تحمل افراد را کاهش میدهد. همچنین آلودگی نوری بالای چشم تاثیر مستقیم داشته و در دراز مدت موجب نابینایی انسان میگردد. کلیدواژه ها: اثرات ،آ لودگی نوری ،انسان ،ریتم طبیعی، ملاتونین
اثرات ،آ لودگی نوری ،انسان ،ریتم طبیعی، ملاتونین
بررسی امکان سنجی و چالش های مدیریت زباله های شفاخانه ای در شهر فیضآباد؛ رویکرد صحی و محیط زیستی
چکیده امروزه موجودیت زباله های شفاخانهای که از خطرناکترین نوع زبالهها برای محیط زیست و صحت افراد بشمار میآید که نگرانیهای زیادی را بر انگیخته است. این زبالهها در فضای باز علاوه بر آلوده نمودن هوا و محیط زیست باعث انتقال بسیاری از بیماریها به انسان و سایر موجودات می- شوند. لازم است این مورد به بررسی گرفته شود، تا زبالهها به درستی مدیریت شوند. هدف کلی این تحقیق آ گاهی دهی مردم از نواقص و ضررهای زباله های شفاخانه ای، شناسایی عوامل که باعث عدم کنترل زبالهها میشوند و همچنان مدیریت درست زباله ها در شهر فیض آباد میباشد. در این تحقیق از روش توصیفی -تحلیلی استفاده صورت گرفته است و معلومات از مقالات علمی، کتابهای معتبر داخلی و خارجی، مجلات ملی و بین المللی مرتبط به موضوع و نیز با استفاده از مصاحبه، مشاهده و پرسش نامه جمعآوری گردیده است. یافتهها و نتایج تحقیق نشان میدهد که زبالهها در تمام مراکز صحی جمعآوری میشوند ولی در قسمت مدیریت زبالهها ضعف مدیریتی وجود داشته و همچنان نبود دستگاه زباله سوز، مکان نادرست جهت دفع نمودن زبالهها، دفن و سوزاندن نادرست زبالهها از جمله مشکلات اساسی بوده که خود میتواند باعث انتشار امراض مهلک در شهر فیضآباد شوند. کلیدواژه ها: زباله، شفاخانهی ،شهر فیض آباد ،کنترول
چکیده استفاده تکنالوژی هوش مصنوعی با توجه به اهمیت وکاربردآن در آموزش، بسیار مورد توجه قرار گرفته است فلهذا پژوهش در حیطهی کاربردها، چالش ها و فرصت ها وهمچنین نحوهی صحیح استفاده از هوش مصنوعی، از مهمترین وظایف محققان، استادان و دانشجویانمحسوب میشود. دراین مقاله ضمن پرداختن بهاین موضوعات، به استفاه هوش مصنوعی دربخش آموزش، میپردازیم با توجه به نتایج حاصل شده میتوان گفتکهکاربرد هوش مصنوعی درآموزش می تواند تا حدودی از کاستیهای تدریس سنتی را بکاهد اما نمیتوان آنرا جایگز ین مناسبتری برای استادان دانست. هوش مصنوعی در کنار استاد می تواند تا حد قابل توجهی از استرس وفشارکاری استاد ودانش آموز را بکاهد ودر سیستم آموزش نوین نقش بسزایی داشته از طر یق مختلف بر آموزش تأثیر م یگذارد هوش مصنوعی ابزار ها ی آموزشی تولید کرده است که به دلیل پتانشیل خود از جمله؛ بهبود کیفی ت آموزش و تقو ی ت روشهای تدر یس و یادگیری تو جه هارا بهخود جلب کرده است برای بدست آوردن نتایج دراین تحقیق از روش مرورسیستماتیک استفاده شده هدف این تحقیق،استفاده تکنالوژی هوش مصنوعی درآموزش میباشد این مقاله با تعریف هوش مصنوعی، ویژگیهای کلیدی آن مزایا و چالشها آغازمیشود سپس مقاله نحو هی استفاده ازهوش مصنوعی در آموزش را با توضیح مزایا، محدودیتها و چالشها واستفاده از آن در حوزه آموزش توضیح می دهد. کلید واژه ها: هوش مصنوعی، تدریس، یادگیری، مزایا ومحدودیتها.
هوش مصنوعی، تدریس، یادگیری، مزایا ومحدودیتها.
بهینه سازی پالیسی های تعویض سنی برای سیستمهای منسجم با استفاده از وکتور علامت سیستم
چکیده نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه نقش کلیدی در افزایش قابلیت اعتماد و کاهش هزینههای عملکرد سیستمهای میکانیکی ایفا میکند. یکی از استراتژی های مؤثر در این زمینه، پالیسی تعویضسنی است که در آن اجزای سیستم پیش از خرابی و بر اساس یک سن مشخص تعویض میشوند. هدف این پژوهش؛ بررسی و بهینهسازی پالیسی تعویض سنی در سیستمهای منسجم با استفاده از وکتور علامت است، وکتور علامت یک سیستم منسجم نشان دهنده طول عمر سیستم منسجم با nمؤلفه مستقل، همتوزیع با توزیع مشترک است. وکتورعلامت سیستم Sنشان دهنده یک وکتور احتمال nبعدی است که iامین مؤلفه Siبرابر با احتمال از کار افتادن به محض iامین از کار افتادگی اجزای سیستم میباشد، سیستمهای منسجم بهعنوان ساختارهایی که عملکرد کلی آنها به وضعیت عملکرد اجزای سازنده وابسته است، در این تحقیق از روش تحلیلی-توصیفی بهره گرفته شده که بر پایه مطالعات نظری و مروری بر مقالات و منابع معتبر علمی استوار است. همچنین برای اعتبارسنجی مدلها از شبیهسازی و تحلیلهای عددی استفاده شده است. نتایج حاصل از شبیهسازیها و تحلیلهای عددی نشان میدهد که اعمال سیاستهای بهینه تعویض سنی میتواند منجر به کاهش نرخ خرابی، افزایش طول عمر مفید سیستم، و کاهش هزینههای کل چرخه عمر گردد. کلیدواژه ها :بهینهسازی، تعویض سنی ،سیستمهای منسجم، قابلیت اعتماد، نگهداری پیشگیرانه.
بهینهسازی، تعویض سنی ،سیستمهای منسجم، قابلیت اعتماد، نگهداری پیشگیرانه.
مقایسه ی اقتصادی و بررسی شکل پذیری اعضای ساخته شده از فولاد با مقاومت بالا و فولاد معمولی
چکیده اســـتفـاده از فولاد بـا مقـاومـت بـالا در ســـاختمـانهـای فولادی بـه دلیـل خواص مبخـانیکی مطلوب و کاهش وزن ســاختمان، بهطور فزایندهای مورد توجه قرار گرفته اســت. در این مطالعه، مقایســهای جامع بین اعضـــای ســـاختـهشـــده از فولاد معمولی و فولاد با مقـاومت بالا از لحـاظ اقتصـــادی و شـکلپذیری انجام شـده اسـت. بررسـیها نشـان میدهد که اسـتفاده از فولاد با مقاومت بالا میتواند منجر به کاهش وزن و ابعاد مقاطع شـده و در نتیجه هزینههای مواد و ترانسـپورت را کاهش دهد. با این حال، شـکلپذیری و رفتار دینامیکی اعضـا با اسـتفاده از فولاد با مقاومت بالا نسـبت به فولاد معمولی محدودتر اسـت، که ممکن اسـت تأثیری مسـتقیم بر عملکرد ایمنی اعضـا در برابر بارهای دینامیکی داشته باشد. نتایج تحلیل اقتصادی و بررسی رفتار شکلپذیری اعضای ساختهشده از این دو نوع فولاد بـا اســـتفـاده از روش تحلیـل محتوا، تحقیق و ارائـه شـــده و تـأثیر انتخـاب نوع فولاد بر طراحی و تحمل نهایی عضـو مورد بحث قرار گرفته اسـت. یافتهها نشـان میدهد که انتخاب فولاد مناسب باید با توجه به نیازهای عملی، شرایط دینامیکی و ملاحظات اقتصادی انجام شود. کلیدواژه ها: اقتصادی، شکل پذیری ، فولاد با مقاومت بالا، فولاد معمولی
اقتصادی، شکل پذیری ، فولاد با مقاومت بالا، فولاد معمولی
بررسی تاثیر مقادیر مختلف کود یوریا بر رشد عملکرد لوبیا معمولی در شرایط اقلیمی فیض آباد
چکیده این تحقیق در سال 1443در فارم تحقیقی پوهنحی زراعت پوهنتون بدخشان در مساحت 120متر مربع کشت گردید. این تجربه شامل 5ترتمنت ( مقادیر مختلف کودی یوریا (ترتمنت ها) 0( T1 کیلو گرام در هکتار) 30 (T2کیلو گرام در هکتار) 40 ( T3کیلو گرام در هکتار) 50 ( T4کیلو گرام درهکتار) 60 (T5کیلو گرام در هکتار)است این تحقیق در قالب طرح بلاکهای کاملا تصادفی ) (RCBDدر سه تکرار و هدف این تحقیق دریافت مقدار مناسب استعمال کود یوریا بالای رشد، نموی و حاصل لوبیا معمولی میباشد. نتایج این تحقیقنشان میدهدکه بلندترین قد نبات و تعداد شاخه 82سانتی 5.66در ترتمنت 5و 1مشاهده شده است. و کوتاه ترین قد و کمترین تعداد شاخه 57سانتی 3.13شاخه در ترتمنت 1مشاهده گردیده است همچنان زیادترین تعداد برگ در نبات، تعداد پلی در نبات، طول پلی، تعداد دانه در پلی، وزن 100دانه، وزن حاصل دانه (13.33 ،22 ،73.66سانتیمتر، 5.66دانه ، 34.66گرام و 1740.33کیلو گرام در هکتار)در ترتمنت 5تولید شده است. و به همین ترتیب کمترین تعداد برگ در نبات، تعداد پلی در نبات، طول پلی، تعداد دانه در پلی، وزن 100دانه، وزن ح اصل دانه ( 9 ،11.33 ،56سانتیمتر، 3.83دانه ، 30گرام و 1062.33کیلو گرام در هکتار)در ترتمنت 1تولید شده است . نتایج نشان داد که مقدار 60کیلو گرام کود یوریا در هکتار حد اکثر عملکرد نمو و حاصل را بدست آورد است. کلیدواژه ها: بدخشان ،رشد، حاصل، کود، لوبیا
چکیده افغانستان یکی از زلزله خیزترین کشورهای جهان است که در کمربند اوروجینی فعال آلپ -همالیا، در نقطه اتصال پلیت تکتونیکی هند، یورشیا و پلیت عرب قرار دارد، به همین دلیل، افغانستان در معرض سطوح بلند از فعالیتهای سایزمیکی و زلزلهها قرار گرفته و در گذشته زلزلههای مخرب زیادی را تجربه کرده است. شهرهای آن در رابطه با این بلای طبیعی آسیبهای فراوان دیده اند، کابل به عنوان مرکز کشور نه تنها از این قاعده مستثنی نیست، بلکه با توجه باوجود شکستگیهای متعدد، تراکم ساخت وساز، جمعیت متراکم، عدم رعایت استندردها، توسعه فزیکی نامناسب باخطر جدی مواجه است. با استفاده ارزیابی خطرات زلزله در بلاک تکتونیکی کابل را شامل میشود که خطرات زلزله به اساس مدارک زلزلههای گذشته در سالهای 734میلادی الی 2021میلادی در ساحه بوقوع پیوسته است، و شکستگی های فعال که سبب وقوع زلزلهها در ساحه گردیده اند، استفاده ازسیستم اطلاعات جغرافیایی( )GISبه میتود ارزیابی خطرات سایزمیکی به روش قطعی یا ( )DSHAارزیابی گردیده است. نتایج بدست آمده از تحقیق ضریب PGAدر سراسر نقاط بلاک کابل نظر به دو فکتور زلزلههای واقع شده در محدوده مطالعه و شکستگیهای تکتونیکی میباشد. نتایج به صورت نقشههای کانتوری نشان داده شده است و بلند ترین رقم PGAدر محدوده مطالعه به 0.778و پایین ترین رقم 0.033میباشد که مقادیر بلند تر PGAدر قسمت های مرکزی(شهر کابل) را دارد. به همین دلیل برعلاوه نقشههای کانتوری ساحه مورد مطالعه نقشه کانتوری ساحات شهری شهر کابل نیز تهیه شده که ضریب PGAرا در نقاط مختلف شهر کابل ارائه میکند. واژه های کلیدی: ارزیابی خطرات ،زلزله،کابل،
ارزیابی خطرات ،زلزله،کابل، GIS ،DSHA ،PGA
انواع کودها در غنی سازی حوض های پرورش ماهیانگرمابی
چکیده کمبودغذای طبیعی در حوضهای پرورش ماهیان یک موضوع مهم و حیاتیاست که رابطه مستقیم با حی ات و تولیدات ماهی دارد پس لازم است حوضهای پرورش ماهی ان به شکل طبیعی بستر غنی برای ماهیان باشند، غنی سازی حوضهای پرورش ماهیان توسط کودهای مختلف صورت گرفته و تغییرات مثبت را در آب، خـاك، تولیـد غذای طبیعی آورده و محصولات را افزایش میدهد. ماهیان گرمابی هم بهمنظور تغذیه بهتر از اکوسیستم حوض به غنی سازی حوض نیاز دارند و راه بهتر غنی سازی هم در حوضها ی پرورشی تطبیق کودهای مختلف است با تطبی ق انواع کودها آبز یان حیوانی و نباتی رشد و نمو بهتر نموده و غذای طبیعی ماهیان گرمابی را تشکیل میدهند. کودهای م یتوانند به تعادل مواد مغذی در آب کمک نموده که این امر از رشد بیش از حد الجیها که میتواند منجر به کاهش اکسیجن آب و مرگ ماهیان شود جلوگیری کند. در این تحقیق از روش کیف ی استفاده به عمل آمده و معلومات به شکل موضوعی یا نظری تحت تحلیل قرار گرفته است. کلید واژه ها: حوضها ی پرورش ،غنی ساز ی،کودها، گرمابی
بررسی اهمیت محیط زیستی درخت گز در ولسوالی کشم
چکیده درخت گز یک گونهای مقاوم به خشکسالی و شوری است که در محیطهای خشک و نیمه خشک رشد میکند. این درخت معمولا ارتفاع متوسط دارد. دارای شاخههای نازک، برگهای کوچک و سوزنی شکل که این ویژگی درخت آنها را با سازگاری در شرایط نا مساعد اقلمی مجهز می سازد. سیستم ریشه عمیق و گسترده آن امکان دسترسی به آب زیر زمینی را نیز فراهم میسازد. این گونه یکی از گونههای بومی افغانستان بوده در اکثر مناطق رشد کرده است. این تحقیق از نوع میدانی یا ساحوی بوده با استفاده از سیستم سیستماتیک پرسشنامهای به تعداد 150پرسشنامه تو زیع و دیتای جمعآوری شده در قالب یک مقاله علمی ترتیب گردیده است. هدف اصلی این تحقیق شناسایی عواملهای تخریب کننده این درخت و عملکرد این درخت در قبال محیط زیست در ولسوالی کشم میباشد. عوامل تخریب این درخت از قبیل تبدیل نمودن ساحات تحت پوشش به زمینهای زراعتی، قطع چوب برای سوخت، چرش حیوانات و عوامل طبیعی بوده است. عملکرد این درخت در قبال محیط زیست از قبیل حفاظت خاک های کنار دریا ها، بهبود کیفیت خاک، حفظ منابع آبی، افزایش تنوع زیستی و در تثبیت ریگهای روان نقش خوبی داشته است. کلیدواژه ها : بررسی، درخت گز، عوامل محیطی، کشم
مقایسه ی انرژی هسته ای با انرژی تولید شده از سوختهای فوسیلی
چکیده در این مقاله، به مقایسه انرژی هستهای و انرژی به دست آمده از سوختهای فوسیلی پرداخته شده است. با توجه به رشد مصرف انرژی در سطح جهان، نیاز به منابع پایدار و کارآمد بیش از پیش احساس میشود. انرژی هستهای و سوختهای فوسیلی هر دو دارای مزایا و معایبی هستند که بر اساس معیارهایی همچون میزان تولید انرژی، تأثیرات محیط زیستی، هزینهها و پایداری مورد بررسی قرار میگیرند. در این مقاله از روش تحلیلی – توصیفی استفاده شده است که در آن به مطالعه کتابها، مقالات و سائر منابع معتبر علمی استناد گردیده است. نتایج این تحقیق، نشان میدهد که انرژی هستهای به دلیل تولید کمتر گازهای گلخانهای و پایداری بیشتر، گزینهای مناسبتر برای تأمین انرژی پایدار است، هرچند مشکلاتی مانند ایمنی و دفع زبالههای هستهای همچنان مطرح هستند. کلیدواژه ها: انرژی هستهای ،اثرات محیط زیستی، تولید انرژی ،سوختهای فوسیلی
انرژی هستهای ،اثرات محیط زیستی، تولید انرژی ،سوختهای فوسیلی