مجله علمی-تحقیقی پامیر یک نشریه علمی داوری‌شده است که به انتشار پژوهش‌ها و نوآوری‌ها در حوزه‌های علوم و فناوری می‌پردازد. این حوزه‌ها شامل علوم شریعت، حقوق، علوم سیاسی، علوم اجتماعی، ادبیات زبان فارسی، ادبیات زبان عربی، ادبیات زبان پشتو، ادبیات زبان انگلیسی، ژورنالیزم، زراعت، مهندسی، علوم کامپیوتر، فیزیک کاربردی، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری اطلاعات، صنعت و تولید، اقتصاد، بیولوژی، ریاضی، کیمیا و... می‌باشد. این مجله بستری برای پژوهشگران و متخصصان فراهم می‌آورد تا جدیدترین یافته‌های خود را از طریق مقالاتی که تحت داوری همتایان قرار می‌گیرند، به اشتراک بگذارند و از این طریق کیفیت و اعتبار علمی مطالب منتشرشده را تضمین نمایند. این نشریه به‌صورت منظم منتشر می‌شود و برای دانشگاهیان، دانشجویان و متخصصان علاقه‌مند به پیشرفت‌های علمی و فناوری در دسترس است
بررسی تطبیقی سوگواره دینی محتشم کاشانی با سوگواره‌های دینی پنج شاعر بدخشان
مرثیهٔ مذهبی یکی از گونه‌های فرعی شعر غنایی به‌شمار می‌رود که شاعران از آن برای بازتاب احساسات و عواطف خود در برابر مرگ، مصائب و رنج‌های شخصیت‌های دینی و مذهبی بهره می‌گیرند. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی به بررسی مرثیه‌ها مذهبی مولانا محتشم کاشانی، به‌ویژه ترکیب‌بند معروف او و مرثیه‌ها پنج شاعر بدخشان ــ مولانا عبدالله مصرع، میر اولیاحسین مغموم، سیدالزمان‌الدین عدیم، عبدالواصل لطیفی و عبدالستار ناطق ــ می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که هرچند میان مرثیهٔ محتشم و مرثیه‌ها شاعران بدخشان از نظر وزن و موسیقی شعری شباهت‌هایی وجود دارد، اما در قالب و ساختار شعری تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود. با این حال، از نظر مضمون، سوز و گداز عاطفی، بازتاب مصائب، توسل و نکوهش گردش روزگار، همسانی‌های معناداری میان آثار مورد بررسی دیده می‌شود. نتایج پژوهش بیان‌گر آن است که محتشم کاشانی با ترکیب‌بند جاودانه و تصویرگری زبانی و عاطفی نیرومند خود، تأثیری ژرف بر شاعران پس از قرن دهم هجری بر جای نهاده است؛ این تأثیر در میان شاعران بدخشان نیز به ‌وضوح انعکاس یافته است. بررسی جنبه‌های زبانی، وزنی، معنایی و سبک‌شناختی نشان می‌دهد که مرثیهٔ مذهبی در هردوحوزه، ابزاری برای بیان اندوه جمعی و تأمل اخلاقی و معنوی در برابر حوادث تاریخی و انسانی به‌شمار می‌رود. کلیدواژه‌ها: محتشم کاشانی، مرثیهٔ مذهبی، شاعران بدخشان، تحلیل تطبیقی، شعر غنایی.
Mohtasham Kashani, Religious Elegy, Badakhshan Poets, Comparative Analysis, Lyric Poetry
Copyright (c) 2026 Pamir Academic & Research Journal
زلزله، به عنوان یک پدیده طبیعی، به معنی لغزش و لرزش زمین بوده و همیشه نظر انسان‌ها را به خود جلب کرده است. این توجه به خاطر تأثیرات مخرب زلزله و آسیب‌هایی است که می‌تواند به جا بگذارد. هدف این تحقیق بررسی دو دیدگاه متفاوت درباره علل پیدایش زلزله است: یکی از منظر اسلامی و دیگری از دیدگاه علم زمین‌شناسی. در منظر اسلامی، زلزله به عنوان نشانه‌ای از خشم خداوند تلقی می‌شود و تأکید بر اهمیت توبه و اصلاح رفتارهای بشری دارد. در مقابل، زمین‌شناسان معتقدند که زلزله ناشی از عواملی طبیعی و علمی مانند آزاد شدن ناگهانی بخارها و فشارهای درون زمین است و هیچ رابطه‌ای با اعمال انسانی ندارد. روش تحقیق روش تحقیق این مطالعه، تحلیل و توصیف محتوای متون دینی و علمی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که این دو دیدگاه، نه تنها با یکدیگر در تضاد نیستند بلکه می‌توانند به عنوان اجزای مکمل یک حقیقت بزرگتر در نظر گرفته شوند. لذا، درک همزمان این دو بعد طبیعی و دینی می‌تواند به درک بهتر پدیده زلزله کمک کند. در نهایت، این مطالعه نتیجه‌گیری می‌کند که هر دو بعد طبیعی و دینی باید در درک علل زلزله مورد توجه قرار گیرد و نباید یکی از این دیدگاه‌ها به طور کامل رد شود. درک این که زلزله‌ها می‌توانند هم به دلایل طبیعی و هم به دلایل شرعی روی دهند، می‌تواند به ما در فهم بهتر این پدیده کمک کند.
حوادث طبیعی، حرکت دادن، زلزله، علت¬ها، لرزش و...
تتناول هذه الدراسة أهمية قواعد النحو العربي في فهم النصوص العربية، حيث تُعدّ هذه القواعد العمود الفقري لفهم المعاني وتحليل التراكيب اللغوية بدقة. وتهدف الدراسة إلى توضيح الدور الحيوي الذي تلعبه القواعد النحوية في الكشف عن المعاني الصريحة والضمنية في النصوص، وبيان تأثيرها المباشر على الفهم الصحيح للمقاصد والأفكار المطروحة. ولتحقيق ذلك، اعتمدت الدراسة المنهج الوصفي التحليلي لتحليل العلاقة بين القواعد النحوية والفهم النصي، مع الاستعانة بمجموعة من الأمثلة التطبيقية المستمدة من النصوص الأدبية والدينية والعلمية. وقد خلصت النتائج إلى أن إتقان القواعد النحوية يُسهم بشكل فعّال في تحسين مستوى الفهم والتحليل النصي، ويُمكّن القارئ من إدراك الفروق الدلالية الدقيقة بين التراكيب اللغوية المختلفة. كما بيّنت الدراسة أن الإعراب، والتراكيب النحوية، والسياق النحوي، تُشكّل أدواتٍ أساسية في تفسير النصوص وتفادي اللبس أو سوء الفهم. وأوضحت أن تراجع الاهتمام بتعليم النحو في العصر الحديث يُشكّل تحدياً كبيراً يهدّد قدرة الأجيال الجديدة على فهم التراث العربي والإسلامي فهماً صحيحاً. ومن ثمّ، تدعو الدراسة إلى تجديد مناهج تعليم النحو وربطها بالسياقات التطبيقية الواقعية لتعزيز الكفاءة اللغوية والنصية لدى المتعلّمين. الكلمات المفتاحية: الإعراب، التحليل النصي، التراكيب اللغوية، السياق، القواعد النحوية، النصوص العربية.
الإعراب، التحليل النصي، التراكيب اللغوية، السياق، القواعد النحوية، النصوص العربية.
برخی از عناصر دستور تاریخی در تاریخ بلعمی
آثار ادبی محصول و دست‌آورد­های فرهنگی جوامع در ادوار مختلف است که اوضاع فرهنگی، ادبی و هنری جامعه را بازتاب می­دهد، آثار موجود از ادوار مختلف، دارای ویژگی­های سبکی، واژگانی و دستوری متفاوت و مروج همان دوره می­باشند که بررسی این ویژگی­ها می­تواند در شرح و تفسیر مفاهیم و مطالب آثار مربوطه مؤثر واقع شده و باعث گسترش دامنه و مرزهای دانش شود. هدف این پژوهش، بررسی ویژگی­های دستوری تاریخ بلعمی که توسط ابوعلی بلعمی نوشته شده است، می­باشد. تاریخ بلعمی به عنوان یکی از قدیمی‌ترین آثار نثر فارسی، ترجمه‌ای آزاد از تاریخ طبری است که علاوه بر حفظ محتوای اصلی، با ویژگی‌هایی خاص در زبان و ساختار جملات همراه است. در این پژوهش، ویژگی‌های دستوری نثر بلعمی شامل نوع جمله‌بندی، استفاده از واژگان، واژک­ها، نشانه­های ساختمانی کهن فارسی به شیوه­های مختلف، ساختارهای دستوری هم‌چون ترتیب جملات، استفاده از قیدها، ضمایر و افعال و غیره بررسی شده است این تحقیق براساس روش کتاب­خانه­یی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته­ها در این پژوهش نشان می­دهد که تاریخ بلعمی از ویژگی­های دستوری منحصر به سبک خراسانی برخوردار است و بررسی و شرح این ویژگی­ها می­تواند در مطالعات سبک­شناسی، نقد ادبی، دستور زبان و شرح متون کمک کرده و مفید واقع شود. کلید واژه‌ها: بلعمی، تاریخ، دستوری، دستور تاریخی، طبری.
د ماشوم په ښوونه او روزنه کې د کیسو اغېزې
لنډیز کیسه د تاریخ په اوږدو کي د خلکو د غوښتنو ، هيلو ، تجربو ، خیالونو او فکرونو هغه ویل شوي یا لیکل شوي څرګندونې دي چې نورو نسلونو ته په زړه پورې او له پند خوند څخه ډکې وي انسان زده کړې ته لیواله دی او د کیسې لپاره یې لیوالتیا په لومړیتوب کې وي، نو دا د کیسې غوښتنه ده. ماشوم په دې هڅه کې وي چې کیسې واوري او تر ډیرې اندازې پورې پکې ګډون وکړي د دې ټکي اصلي لامل دا دی چې کیسه د دوی لپاره یوه نوې ژبه ده. پورتنۍ ځانګړتياوې د کیسو او د کیسو د ویلو ذهني او روانی ارزښت بیانوي چې دا اغېزه له مخکې وختونو څخه تر اوسه پورې څرګنده ده ، نو دا اغیز لکه څرنګه چې ماشوم د کیسې او نړۍ په اړه ژوره اغېزه لري فرانسوی مشهور لیکوال شیلر، د کیسې د ارزښت په اړه ویلی دی: ( زما د ماشومتوب کیسې زما د ژوند حقیقتونو څخه ډیر څه زده کړل) بنسټیز ویي: روزنه ، ښوونه، کیسه ،ماشوم
بررسی نقش سرمایه‌ی اجتماعی در پیشرفت تحصیلی محصلان پوهنتون بدخشان
چکیده این تحقیق به هدف بررسی نقش سرمایه‌ی اجتماعی در پیشرفت تحصیلی محصلان پوهنتون بدخشان با روش توصیفی- پیمایشی انجام شده است. با استفاده از فورمول کوکران ،تعداد (355) محصل با روش نمونه‌گیری احتمالی از نوع سهمیه‌ای از میان (4195) نفر محصلان پوهنځی‌های نه‌گانه‌ی پوهنتون بدخشان در سمستر خزانی سال تحصیلی 1404 هـ.ش به‌حیث جمعیت نمونه تحقیق انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده‌ها دوپُرسش‌نامه محقق ساخته بود. داده‌ها در دو بخش توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم افزار (SPSS) تجزیه و تحلیل گردید. نتایج نشان داد با آن‌که میزان سرمایه‌ی اجتماعی و پیشرفت تحصیلی محصلان کم‌تر از معیار مطلوب بود، سرمایه‌ی اجتماعی رابطه‌ی قوی با پیشرفت تحصیلی محصلان داشته و تأثیر مثبت و معنی‌داری بر پیشرفت تحصیلی دارد. هم‌چنان نتایج بیانگر آن بود که از میان چهار مؤلفه سرمایه‌ی اجتماعی، مؤلفه ارزش‌های اجتماعی، در قدم اول، و شاخص‌های روابط اجتماعی و مشارکت اجتماعی به ترتیب در رده‌های بعدی بیش‌ترین تأثیر را بر پیشرفت تحصیلی محصلان پوهنتون بدخشان داشته و مؤلفه‌ی اعتماد اجتماعی تأثیری معنی‌داری بر پیشرفت تحصیلی محصلان نداشته است. کلمات کلیدی: سرمایه‌ی اجتماعی، پیشرفت تحصیلی، ‌محصل، پوهنتون بدخشان
سرمایه‌ی اجتماعی، پیشرفت تحصیلی، ‌محصل، پوهنتون بدخشان
بررسی اثرات پلاتین آزاد شده از مبدل کتلیستی مستعمل وسایط نقلیه بالای سلامت انسان و محیط زیست
چکیده این تحقیق به بررسی تأثیر پلاتین آزاد شده از مبدل‌های کتلیستی وسایط نقلیه بر سلامت انسان و آلودگی محیط زیست می‌پردازد. تراکم نفوس در شهرها، فرهنگ شهر نشینی، افزایش وسایط نقله جهت حمل و نقل کالاهای تجاری یا وسایط نقلیه شهری، احداث فابریکات صنعتی، فعالیت‌های تولیدی سبب آلودگی هوا، خاک، آب و افزایش بیماری‌هاش شده است. فلز پلاتین به­حیث یک کتلیست در صنایع کیمیاوی و مبدل‌های کتلیستی وسایط نقلیه جهت کاهش آلودگی هوا مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما این وسیله پس از کهنه شدن و یا پس از گذشت چهار سال استهلاک شده و عناصر این توسط دود اگزوز به محیط زیست منتشر شده و در نتیجه سبب تهدید سلامت انسان و اکوسیستم می‌گردد. به همین اساس این مقاله به برر سی تأثیر پلاتین آزاد شده از مبدل‌های کتلیستی بر سلامت انسان و محیط زیست می‌پردازد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که پلاتین در هوا توسط برف، باران یا آب‌های محلول شده و به نحوی وارد رژیم غذایی انسان‌ها شده در نتیجه سبب اختلالات تنفسی و حتی سرطان می‌گردد. بناءً به خاطر جلوگیری اثرات منفی پلاتین بالای انسان و آلوده شدن محیط زیست پیشنهادات بخاطر توسعه مبدل‌ها کتلیستی در نظر گرفته شده است. بنابراین، این مقاله نیاز به توجه بیشتر در مورد مدیریت مبدل‌های کتلیستی مستعمل و شکسته و تحقیق بیشتر در مورد اثرات منفی پلاتین بر سلامت انسان و محیط زیست را مورد تاکید قرار می‌دهد. کلیدواژه‌ها: ایکوسیستم ، پلاتین، سلامت انسان، مبدل کتلیستی، محیط زیست و وسایط نقلیه
Catalytic Converter, Environment, Ecosystem, Human Health, Platinum, Motor Vehicles
Copyright (c) 2025 Pamir Academic & Research Journal
نقش پژوهش در توسعه دانش و ارتقای کیفیت آموزش عالی: مطالعه موردی دانشگاه‌های افغانستان
در این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی‎که بر پایه منابع کتابخانه‌ای، فرهنگ‌های ریشه‌شناختی معتبر فارسی و عربی و هم‎چنین پیکره‌های زبانی استوار است استفاده صورت گرفته است. هدف بنیادین و اصلی ما در این پژوهش شناسایی نقش تحقیق در ارتقای کیفیت آموزش عالی. اهمیت که این پژوهش را نسبت به دیگران برجسته می­سازد بررسی موانع و چالش‌های موجود در مسیر توسعه پژوهش و ارائه‏ی راه‎کارهای عملی برای تقویت فرهنگ تحقیق در پوهنتون‌های افغانستان است.نتایج تحقیق و پژوهش به عنوان موتور محرک توسعه‎ی علمی، نقش غیرقابل انکاری در پیشرفت پوهنتون‌های افغانستان دارد. سرمایه‌گذاری در این بخش نه تنها موجب ارتقای جایگاه علمی کشور می‌شود، بل‎که زمینه‌ساز توسعه‎ی پایدار و حل چالش‌های ملی خواهد بود. تحقق این امر نیازمند تعهد جدی دولت، مدیریت پوهنتون‌ها و مشارکت فعال استادان و محصلان است، دست یابی به ارتقای رتبه‌بندی بین‌المللی پوهنتون‌ها، توسعه‎ی مهارت‌های تفکر نقادانه در محصلان، حل مسائل اجتماعی و اقتصادی کشور و ایجاد ارتباط مؤثر بین دانشگاه و صنعت در این عصر هوش مصنوعی می­تواند امیدی را برای فردای بهتر پوهنتون‌های که پالیسی تحقیقات علمی بهتر داشته باشند ممکن نمایند. کلید واژه‌ها: استاد، توسعه‎ی دانش، ، حمایت، محصل، منابع مالی، نوآوری
Instructor, Knowledge Development, Endorsement, Learner, Financial Resources, Innovation
چکیده از اینکه قرآن کریم بحیث اولین منبع تشریع اسلامی همیشه محراق توجه مفسران در هر عصر و زمانه بوده روی این ارزش همیشه علمای­کرام سعی کرده اند که متناسب به هرزمان ومکان باید زمینه فهم قرآن کریم را برای امت مسلمه خصوصا نسل جوان فراهم کنند،که با پیش‌کش نمودن شیوه­های متنوع تفسیری این راه را سهل و ساده ساختند که از جمله یک نوع موثر تفسیری در عصر حاضر، تفسیر موضوعی می­باشد، که یکی از روش­های نوین علمی و کار آمد در فهم معارف قرآن کریم است، که در دهه­های اخیر به صورت گسترده در میان محققین اسلامی مورد توجه خاص قرار گرفته است، که در این شیوه محقق به جای تفسیر ترتیبی آیات موضوع مشخص از آیات قرآنی برمی­گزیند، سپس آیات مرتبط به موضوع را از تمام قران و یا از یک سوره جمع آوری نموده، بعدا با تحلیل منظم ، نظریه قرآن کریم در آن مورد استنباط می­کند. در این تحقیق از روش تحلیلی مورد تحقیق قرار گرفته است، و یافته­ها و نتیجه تحقیق حاضر این است که تفسیر موضوعی روشی توانمند برای استخراج آموزه­های قرآنی درباره مسائل معاصر می‌باشد. این موضوع روش جدید است برای محققین در سلک تحقیق شان، برای استفاده از این روش محقق باید تسلط کامل به علوم بلاغی و لغوی و نیز آگاهی از مسائل معاصر داشته باشدتا نتیجه هم از منظر علمی معتبر و هم از حیث کاربردی قابل استفاده باشد. کلیدواژه‌ها : استنباط، بحث، تفسیر، منهج، موضوع .
چکیده نگرانی مصرف کننده­گان در استفاده از محصولات غذایی ناسالم و تأثیرهای آن بر سلامتی روز به روز در حال افزایش بوده و بیانگر ناپایداری مصرف مواد غذایی است. با توجه به استفاده بی­رویه از مواد کیمیاوی سمی و مدیریت ناسالم، مواد غذایی طبیعی جایگزین مناسب برای رهایی از این بحران و حرکت به سمت سیستم غذایی پایدار است. به همین دلیل، مصرف مواد غذایی طبیعی اهمیت بیشتری برای سیاست گذاران، پژوهشگران و مصرف کننده­گان پیدا کرده است. هدف از پژوهش حاضر واکاوی اصول تولید عسل طبیعی در مطالعات گذشته است. مقالات و کتاب­های مرتبط با موضوع به زبان انگلیسی و فارسی که روش­ها و اصول تولید عسل طبیعی را بحث نموده بودند، مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که مکان استقرار زنبورها امکان دسترسی به آب و مواد غذایی طبیعی باشد، شهد و گرده باید الزاماً از گیاهان ارگانیک یا طبیعی تأمین شود. ساخت کندوها از مواد طبیعی صورت گیرد. تأمین کلنی­ها از واحدهای ارگانیک و سازگار با شرایط محلی باشد. استفاده از مواد کیمیاوی برای كنترول آفات و امراض و برای ضدعفونی نمودن كندوها مجاز نبوده و پروسۀ برداشت، بسته­بندی و ذخیره سازی نیز براساس مقررات ارگانیک صورت گیرد. کلید واژه‌ها: اصول، تولید، عسل، طبیعی.
چکیده پیامدهای اجتماعی مواد مخدر در سطح جهان بسیار گسترده و چند لایه است و اثرات عمیقی بر جوامع انسانی دارد. برخی از مهم‌ترین این پیامدها عبارت اند از: افزایش جرم و جنایت، فروپاشی ساختار خانواده، افت تحصیلی و ترک تحصیل، افزایش هزینه‌های اجتماعی و بهداشتی، انزوای اجتماعی و تبعیض، تهدید سلامت عمومی و تضعیف نهادهای اجتماعی و سیاسی، از جمله گسترش مافیا و شبکه‌های مواد مخدر در سطح بین‌المللی، باعث فساد، بی­ثباتی و تضعیف حکومت‌ها می‌شود. پدیده‌ی اعتیاد به مواد مخدر، یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی در افغانستان به‌شمار می‌رود که ساختار خانواده، امنیت، آموزش، اقتصاد و مشارکت اجتماعی را دچار بحران ساخته است. این مقاله با هدف شناسایی مهم‌ترین اثرات اجتماعی اعتیاد و مواد مخدر در جامعه افغانستان نگاشته شده است؛ از جمله افزایش فقر، طلاق، بیکاری، خشونت‌های خانواد‌گی، افت تحصیلی جوانان و کاهش مشارکت اجتماعی. یافته‌ها نشان می‌دهند که برای کاهش این پیامدها، توجه جدی دولت، رسانه‌ها، نهادهای مدنی و دینی در راستای آگاهی‌دهی، درمان و پیش­گیری الزامی است. این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی پیامدهای اجتماعی مواد مخدر در افغانستان پرداخته است و بر اساس منابع معتبر داخلی و بین‌المللی تحلیل گردیده است که چگونه گسترش مواد مخدر باعث فروپاشی اجتماعی، گسترش فقر، جرایم و انزوای اجتماعی می‌گردد. نتایج نشان می‌دهد که برای مقابله با این بحران، باید همکاری میان نهادهای حکومتی، مدنی، فرهنگی و دینی به‌شکل یکپارچه و جدی صورت گیرد. افغانستان یکی از کشورهایی است که به‌دلیل شرایط خاص جغرافیایی، اقتصادی و سیاسی، هم در معرض تولید و هم مصرف مواد مخدر قرار دارد. پیامدهای اجتماعی این پدیده، از مهم‌ترین چالش‌های جامعه امروزی افغانستان به‌شمار می‌رود. شیوع مواد مخدر نه تنها سلامت افراد را تهدید می‌کند، بلکه خانواده‌ها را از هم می‌­پاشاند، ناهنجاری‌های اجتماعی را افزایش می‌دهد و بستر آسیب‌های روانی، فرهنگی و اخلاقی را در سطح جامعه فراهم می‌سازد. کلید واژه‌ها: افغانستان، اعتیاد، پیامد اجتماعی، جوامع بشری، مواد مخدر.
Afghanistan, Addiction, Social Consequences, Human Societies, Narcotics.
بررسی روش‌های مقابله با حملات باج‌افزاری در چارچوب پیشگیری از جرایم سایبری
Ransomware is a category of malicious software that encrypts users’ files and system resources, thereby restricting access to data and demanding a ransom, typically in the form of digital currency, in exchange for data recovery. This type of attack can target any individual or organization, as ransomware can be widely distributed through the internet. The aim of this study is to examine effective methods for mitigating ransomware attacks through a library-based review of published scientific research in the field of cybersecurity. The findings indicate that continuous user awareness and training, the use of strong encryption algorithms, the implementation of multi-layered security mechanisms, regular data backup practices, and the adoption of artificial intelligence–based intrusion detection platforms are among the most significant and effective strategies for reducing the impact of ransomware attacks.
Cybercrime, Cybersecurity, Cyberattack, Encryption Ransomware,
نقش تداوم زبان های پامیری در حفظ فرهنگ بومی بدخشان
یکی از جاذبه‌‌های که بدخشان را از سایر ولایت‌‌های افغانستان متمایز و برجسته می‎سازد، تنوع زبانی و فرهنگی آن است. طوری‎که، تنها در ‌‌مناطق مرزی بدخشان به اضافه‌‌ی زبان پارسی دری که زبان عام و خاص مردم این ولایت است؛ زبان‎های پامیری نیز کاربرد دارند. این پژوهش که برپایه‌‌ی روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته؛ یافته‌‌های آن روشن می‎سازد که زبان‎های پامیری علاوه برداشتن عنصرهای مشترک زبانی و فرهنگی، یک‌‌رشته ارزش‌‌های زبانی و فرهنگی خاص و ویژه‌‌یی دارند. شباهت‌‌های زبانی و فرهنگی میان زبان‎های مذکور دلالت به داشتن ریشه و پیشینه‌‌ی تاریخی مشترک آن‎ها می‎کند. در عین حال، تفاوت‌‌های موجود زبانی و فرهنگی در میان آن‎ها نشانی از مستقل بودن‌‌شان است. لذا، هم‌‌پوشی‌‌های گسترده‌‌ی میان زبان و فرهنگ به دیده می-رسد. از این لحاظ، توصیف و تحلیل یکی ارتباط به تعریف و توصیف دیگری دارد. چون، از یک‌‌طرف هر زبانی در دل یک فرهنگ خاص زاده و بالنده می‎شود و از طرف دیگر زبان کاربردی در یک جامعه، فرهنگ و ارزش‌‌های جامعه‌‌یی را که در چارچوب فرهنگی آن گسترش یافته، بازتاب می‌‌دهد. بنابراین، آشکار می‎شود که تقویه‌‌ی زبان باعث تقویه‌‌ی فرهنگ می‌گردد . برخلاف، بی‌‌توجهی به زبان باعث به حاشیه رفتن فرهنگ و ارزش‌‌های فرهنگی گوینده‌‌گان آن زبان می‎شود. پس، نتیجه‌‌ی پژوهش حاضر نشان می‌‌دهد که با تقویه، تداوم و سرمایه‌‌گذاری بالای زبان‎های پامیری می‎توان فرهنگ و ارزش‌‌های فرهنگی منحصر به فرد گویش‌‌وران این زبان‎ها را حفظ کرد و گسترش داد. در غیر این صورت بسیاری از ارزش‌‌های کهن آبایی، هویتی و فرهنگی مردمان پامیری و در کل فرهنگ بومی مردم بدخشان ساقط خواهد شد. کلید واژه‌ها: بدخشان، تداوم، پامیر، زبان. فرهنگ.
Badakhshan, continuity, Pamir, language, culture
چکیده شاخصه اهلیت در فقه اسلامی, به معنای شایستگی انسان برای واجب شدن حقوق قانونی­که، بر ذمه او می­باشد. عوارض اکتسابی حالات عادی انسان را که همانا هوشیاری، آگاهی و آزادی است، به چالش می­کشد. بدین­سبب، همواره این سوالات مطرح می­شود که این عوارض، در اهلیت انسان مسلمان، چه تأثیری دارند؟ نویسنده در این مقاله به هدف یافتن پاسخ به چنین سوالات، به بررسی نظریات فقهای مذاهب، به روش توصیفی- تحلیلی پرداخته و دریافته است که: عوارض اکتسابی 6نوع است. مانند جهل، سکر ، هزل وغیره که آثار متفاوتی دارند. طور مثال: هزل, در مسایل إخباری، إعتقادی و إنشایی واقع می­شود که نزد فقهاء دارای آثار متفاوتی است. سَفَه, هیچ نوع اهلیت را نفی نمی­کند. اما در تصرفات مالی موثر است. سفر, نیز هیچ نوع اهلیت را نفی نمی­سازد, عبادات باشد یا غیر آن, بلکه سبب تخفیف می­گردد. خطای که در مقابل عمد است, چه در حقوق الله باشد یا حقوق العباد, کدام اهلیتی را نفی نمی­کند, بلکه عذر است. از نظر اهل سنت برخلاف معتزله, از دید عقلی به سبب خطاء, مواخذه جایز است. پس در سقوط حق الله مانند حدود و... عذر بوده و در حقوق العباد، عذر نیست. اکراه در ذات خود منافی هیچ نوع اهلیت نیست، اما در برخی احکام تأثیر می­گذارد. کلیدواژه ­ها: اکراه، احکام شرعی، اهلیت، خطاء، سَفَه، سُکر، عوارض اکتسابی.
Reluctance, Sharia rulings, eligibility, mistake, absurdity, intoxication, acquired effects.
بررسی میراث باستان‌شناسی و فرهنگی کابل در دوره کوشانیان
چکیده در کابل یکی از قدیمی‌ترین و مهم‎ترین شهرهای آسیای مرکزی بوده است. این شهر در دوران امپراتوری کوشان به‌عنوان یک مرکز مهم از نظر ارزش تاریخی، مذهبی، فرهنگی و تجاری شناخته می‌شد. این مطالعه تلاش دارد ابعاد تاریخی عظیم کابل را در ارتباط با میراث فرهنگی و آثار تاریخی آن، در زمینه‌های مذهبی و اجتماعی-اقتصادی بررسی کند. این تحقیق هم‎چنین به بررسی مهم‎ترین اماکن بودایی کابل پرداخته و ویژگی‌های معماری و هنری آن‎ها را در چارچوب نقش‎شان در گسترش بودیسم و ترویج تجارت در منطقه نشان می‌دهد. این مطالعه از روش‌های کیفی و تاریخی استفاده می‎کند و بر منابعی مانند متون کلاسیک، کتیبه‌ها، سکه‌ها، گزارش‌های باستان‌شناسی و مطالعات میدانی اخیر تکیه دارد. ارزش تفسیر میراث کابل با مقایسه آن با سایت‌های مشابه در سراسر امپراتوری کوشان نیز تقویت می‎شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که در کابل سازه‌های مهم بودایی شامل معابد، استوپاها و چند مرکز علمی مانند چکاری، کاماری، بالاحصار، تپه مارنجان و تنگی سیدان وجود داشته است. معماری این بناها تلفیقی از سنت‌های گنداران، یونانی و محلی را نشان می‌دهد. آثار کشف‌شده، شامل مجسمه‌ها، سکه‌ها و کتیبه‌ها، به‌عنوان مدارک ارزشمند زندگی اجتماعی، اقتصادی و مذهبی شهر محسوب می‌شوند. موقعیت جغرافیایی کابل در مسیر جاده ابریشم اهمیت فرهنگی و اقتصادی آن را دوچندان کرده است. در جمع‌بندی، این مطالعه بر اهمیت تاریخی و فرهنگی کابل در دوران کوشان تأکید می‎کند و ضرورت فوری حفاظت، تحقیقات علمی و افزایش آگاهی عمومی نسبت به این میراث ارزشمند را یادآور می‎شود. کلید واژه‌ها ، جاده ابریشم، کابل، دوره‎ی کوشانی، هنر گندهار، میراث باستان‌شناسی ، میراث فرهنگی
Keywords Archaeological Heritage, cultural heritage, Kabul, Kushan period, Gandharan art, Silk Road
چکیده گسترش کشت، تولید و مصر­­ف کوکنار یکی از معضلات جدی اجتماعی و اقتصادی در افغانستان به شمار می‌رود که پیامدهای منفی گسترده‌ای بر وضعیت‎های اقتصادی، اجتماعی و محیط‌ زیست کشور بر جای گذاشته است. بسیاری از خانواده‌ها به دلیل فقر و نبود بدیل اقتصادی مناسب، به کشت نباتات کوکنار روی می‌آورند. در این میان، باغ‎داری به‌عنوان یکی از شاخه‌های مهم زراعت، با ظرفیت‌های بالای ایجاد کار، افزایش درآمد، بهبود مصؤنیت غذایی و ترویج فرهنگ تولید سالم، می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای کاهش وابستگی به کشت کوکنار باشد. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی با استفاده از منابع کتابخآن‎های و مقالات علمی داخلی و خارجی جمع آوری گردیده است و هدف آن بررسی ظرفیت‌های باغ‎داری به عنوان یک راه‎کار عملی برای کاهش کشت و مصرف کوکنار در افغانستان است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در توسعه‎ی باغ‎داری، ارائه‎ی آموزش‌های فنی به دهاقین، ایجاد بازار فروش برای محصولات باغ‎داری، و حمایت نهادهای دولتی و غیردولتی، می‌تواند باعث بهبود معیشت، کاهش فقر و در نتیجه کاهش انگیزه برای تولید کوکنار گردد. به ‌طور­کلی، توسعه‎ی باغ‎داری پایدار به عنوان یک پلان چند بعدی در زمینه‎ی رفاه اقتصادی، اجتماعی و محیط زیست، نقش مؤثر­ی در جلوگیری از­گسترش کشت کوکنار دارد و نیازمند برنامه‌ریزی و حمایت هدفمند از سوی حکومت می‌باشد. کلید واژه‌ها: ایجاد کار، باغ‎داری، توسعه‏ی پایدار، جلوگیری، کوکنار، کشت بدیل.
Alternative Cultivation, Horticulture, Opium Prevention, Sustainable Development
)از مجازات الهی تا مجازات انسانی(بررسی رابطه جهنم لس آنجلس آمریکا و نسل کشی در غزه از منظر دینی"
دین اسلام به عنوان یک آیین توحیدی و آسمانی، برای جلوگیری از جرایم زمینی قوانینی را وضع کرده است که بر اساس آن مجرم باید مجازات گردد. در باورهای دینی رخدادهای نظام طبیعی به مثابه آیات الهی تلقی می‌شود که هر کدام نشانی از عظمت و قدرت خالق یکتا است. این مقاله با رویکردجهان بینی‌سنتی، رخدادهای نظام طبیعی را از لحاظ جمع آوری اطلاعات با شیوه‎ی کتابخانه‌ی و از لحاظ محتوی، از روش تحلیلی توصیفی استفاده کرده است. هدف مورد نظر در این مقاله اینست که طبیعت نه به عنوان منبعی برای بهره‌کشی، بلکه مظهری از حقیقت‎های الهی قلم‎داد شده است. بنا بر این حوادث اخیر که در لس آنجلس آمریکا همزمان با نسل‌کشی مردم فلسطین در نوار غزه اتفاق افتاد، از این پس‌منظر خالی نیست. به این معنا که خداوند متعال نظاره‎گر تمام اعمال بندگانش است و تماشاگر محض نیست بلکه در هر زمان و هر مکان جلوه‌ای از عدالت خویش را به عنوان مظهری از حقایق آسمانی، برای مخلوقاتش نشان داده است. لذا جهنم برپاشده‌ای لس آنجلس آمریکا در قالب آتش‌سوزی گسترده در زمستان1403 هـ ش، در حقیقت مجازاتی بود که خداوند متعال حامی اصلی رژیم کودک‌کش صهیونیست اشغال‌گر را درس داد تا مبادا دوباره چنین اشتباه تاریخی را مرتکب شده و تکرار کند.
آتش‌سوزی، حوادث طبیعی، لس‌آنجلس، فلسطین، نسل‌کشی و نوارغزه
گردشگری باغ شهری و نقش آن در توسعه‌ی اقتصاد محلی(مورد مطالعه: باغ شهر کشم)
چکیده گردشگری صنعت پویا و متحرک عصر حاضر است و باغ­شهرها از جمله­ی مهم­ترین جاذبه­های گردشگری به­حساب می­آیند. با توجه به وضعیت جغرافیایی ویژه­ی افغانستان، وجود باغ­شهرها اجتناب ناپذیر است. یکی از باغ­شهرهای زیبا و دارای موقعیت مناسب، باغ­­شهر ولسوالی کشم می‌باشد. اما؛ چگونگی استفاده­ی معقول به­عنوان یک جاذبه­ی گردشگری از این باغ، مسأله است. این تحقیق به هدف مطالعه­ی تاثیر باغ­شهر کشم روی جذب گردش­گران و توسعه­ی اقتصاد محلی صورت گرفته است. روش تحقیق تحلیلی- توصیفی از نوع پیمایشی بوده و از نظر هدف کاربردی می‌باشد. داده­های تحقیق توسط پرسش­نامه جمع آوری و با استفاده از نرم­افزار SPSS تجزیه و تحلیل شده است. بر بنیاد یافته­های تحقیق؛ شاخص نگرش جامعه­ی میزبان با میانگین (۴.۱)، شاخص اثر بر اشتغال با میانگین (۳.۲) و شاخص اثر بر درآمد با میانگین (۳.۶) از وضعیت مطلوبی برخوردار هستند. این بدان معناست که باغ­شهر کشم به­عنوان یک جاذبه­ی مهم گردشگری نقش مثبت و معناداری روی توسعه­ی اقتصاد محلی دارد. بنابر این؛ توجه به باغ­شهرها به­عنوان منابع مهم اقتصادی، لازم و ضروری می‌باشد. کلیدواژه: گردشگری باغ­شهری، اقتصاد محلی، ولسوالی کشم و باغ­شهر کشم.
گردشگری باغ­شهری، اقتصاد محلی، ولسوالی کشم و باغ­شهر کشم.
تأثیرات آلوده کننده ‌های کیمیاوی بر سلامت محیط‌ زیست
چکیده آلوده‌کننده‌ های کیمیاوی از جمله تهدید های عمده برای سلامت محیط‌ زیست در جهان معاصر به شمار می‌روند. این ترکیبات که از فعالیت ‌های صنعتی، کشاورزی و شهری سرچشمه می‌گیرند، با ورود به منابع طبیعی مانند خاک، آب و هوا، تعادل اکوسیستم‌ها را بر هم می‌زنند و سلامت انسان و دیگر موجودات زنده را به خطر می‌اندازند. هایدرو کاربن ‌های اروماتیک چندحلقه‌ای (PAH ) در دسته مواد سرطان زای مهم قرار دارند. شناخته‌ شده‌ ترین ماده سرطان زا این گروه، بنزو(ای)پیرن است. این ماده در خاک، آب، دود مواد قند و دود سگرت، و همچنین در ضایعات کارخانه‌های تولیدکننده PVC یافت می‌شود . از جمله خطرات ناشی از مواد کیمیاوی کلورین دار می‌توان به دای اکسین و مواد مشابه آن، دای‌فینایل‌های پولی‌کلورین دار و نفتالین‌ ها اشاره کرد. دای اکسین به‌عنوان یک ماده واسط در تولید صنعتی حاوی کلورین یا برومین، و همچنان در نتیجه سوختن ماده عضوی در محیط کلورین دار تشکیل می‌شود . در بررسی خطرات کیمیاوی، دود مواد قند و دود کارخانه ‌ها منابع مهمی از دای اکسین به شمار می‌روند. همچنین، آفت‌کش‌ها و فلزات سنگین نیز از نظر آلودگی کیمیاوی باعث نگرانی هستند. بنابراین، اثرات آلوده کننده ‌های کیمیاوی بر سلامت محیط زیست باید به‌ صورت جامع مورد ارزیابی قرار گیرد. کلیدواژه‌ ها: مواد کیمیاوی؛ آلوده کننده ‌ها؛ محیط زیست؛ زمین
مواد کیمیاوی؛ آلوده کننده ‌ها؛ محیط زیست؛ زمین
اثرات پنهانی تکنالوژی بر سلامت فیزیکی و روانی انسان
چکیده با پیشرفت سریع تکنالوژی در دهه‌های اخیر، توجه به تأثیرات کمتر شناخته‌شده و پنهان آن بر سلامت فیزیکی و روانی انسان به‌تدریج اهمیت بیشتری یافته است. این تحقیقات با رویکرد کتابخانه‌ای و مروری، به بررسی مطالعات و منابع موجود پیرامون اثرات پنهان اثرات پنهان تکنالوژی بر سلامت فیزیکی و روانی انسان استفاده از تکنالوژی‌های نوین نظیر تلفن‌های هوشمند، شبکه‌های اجتماعی، و ابزارهای دیجیتال بر جنبه‌هایی از سلامت انسان پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که استفاده مداوم و ناآگاهانه از تکنالوژی می‌تواند با بروز اختلالاتی چون کاهش تمرکز، اختلالات خواب، گوشه نیشنی، و کاهش فعالیت بدنی همراه باشد؛ در حالی که برخی از این پیامدها در ابتدا قابل مشاهده نیستند و به‌تدریج بروز می‌کنند. همچنین، تکنالوژی در صورت استفاده آگاهانه، می‌تواند به ارتقاء آگاهی صحی و سلامت روان کمک کند. بر این اساس، تحقیق حاضر بر لزوم افزایش سواد دیجیتال و فرهنگ‌سازی در جهت استفاده متعادل از تکنالوژی تأکید دارد کلید واژه‌ها: اثرات تکنالوژی، سلامت روانی، استفاده فضای دیجیتالی، اثرات پنهان تکنالوژی
اثرات تکنالوژی، سلامت روانی، استفاده فضای دیجیتالی، اثرات پنهان تکنالوژی
اهمیت،کاربردها و ‌جنبه‌های‌کیمیاوی‌پاد ماده
چکیده پادماده به‌عنوان یکی از مفاهیم بنیادین و بحث‌برانگیز در فزیک ذرات بنیادی، نه‌تنها درک بشر از ساختار جهان را عمیق‌تر می‌سازد، بلکه چشم‌اندازهای نوینی در حوزه‌های کیمیا، طبابت، فضانوردی و انرژی مطرح می‌نماید. اهمیت این موضوع آن است که با وجود شباهت بنیادی میان ماده و پادماده، تعامل این دو می‌تواند منجر به آزادسازی انرژی بسیار زیادی گردد که بیشتر از انرژی‌های هسته‌ای متداول است. در این تحقیق، از روش ترکیبی «تئوریک و محاسباتی» کار گرفته شده است که شامل مرور منابع علمی از سال 2015 تا 2025 و استفاده از نرم‌افزارهای کیمیاوی مانند Gaussian و VASP می‌باشد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که پادذرات در شرایط خاص می‌توانند روابط کیمیاوی تشکیل دهند و پادمالیکول‌ها را تولید کنند. این ساختارها از نظر انرژی رابطوی، کثافت الکترونی و پایداری، شباهت‌های با مالیکول‌های عادی دارند، اما تفاوت‌های زیادی در سطح کوانتومی از خود نشان می‌دهند. همچنین با استفاده از دام‌های مقناطیسی و خلاء کامل، امکان نگهداری پادهایدروجن تا 1000 ثانیه فراهم گردیده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که پادماده برعلاوه چالش‌های تخنیکی و هزینه‌های بالا، می‌تواند انقلابی در عرصه‌های تکنالوژی و طب ایجاد کند، مشروط بر آنکه با مدیریت علمی و اخلاقی همراه باشد. بنابراین، هدف این مقاله مرور برجنبه های کیمیاوی پادماده، تحلیل یافته‌های جدید در زمینه پاداتوم‌ها،پادمالیکول‌ها و بیان دیدگاه‌های نظری برای تحقیقات آینده است. کلیدواژه‌ها: الکترون، انرژی، پاداتوم، پادماده،خواص کیمیاوی.
الکترون، انرژی، پاداتوم، پادماده،خواص کیمیاوی.
مروری بر آماده سازی تخم‌ها قبل از کشت و روش‌های آن
چکیده پروسۀ آماده سازی تخم­ها قبل از کشت عبارت از یک روشی فزیولوژیکی است که به اجرای هر نوع معامله تخم قبل از تولید اولین ریشه­چه جهت افزایش سرعت و فیصدی جوانه­زدن، استقرار جوانه اوليه، سبز شدن و ظهور یکنواخت نهال­ها، تسریع گلدهی و رسیدگی، مقاومت در برابر فشارهای زنده و غیرزنده و افزایش تولید محصول شده و منتج به رفع این مشکل می‌شود . هدف کلی این تحقیق مروری بر آماده سازی تخم­ها قبل از کشت، اهمیت آن­ها، عوامل مؤثر بالای پروسۀ پرایمینگ تخم بوده و محتویات مرتبط به موضوع به روش کیفی، با استفاده از کتاب­های معتبر علمی و اکادمیک، مجله­های علمی و مرور مقاله­های ملی و بین المللی تهیه و ترتیب شده است. نتایج مطالعات نشان می­دهدکه پرایمینگ تخم شامل روش­های مختلفی چون آسموپرايمينگ، هايدروپرايمينگ، هلوپرایمینگ، ماتريکس پرايمينگ، پرايمينگ هورموني، پرایمینگ کیمیاوی و بايوپرايمينگ می‌باشد. به طور کلی، اجرای پرایمینگ تخم می­تواند در نباتات مختلفی چون گندم، برنج، جواری، کنجد، نخود، عدس، زردک و غیره باعث افزایش کمی و کیفی تولید گردد. کلید واژه­ها: پرایمینگ، تخم، جوانه­زدن و روش ها.
بررسی تاثیرات تغییرات اقلیم بالای زراعت ولسوالی فیض آباد ولایت بدخشان
چکیده تغییرات اقلیم یکی از مهمترین چالش‌های جبران ناپذیر در عصر جدید می‌باشد. که این تغییرات منجر به تاثیرات مدهش و خطرناک بالای زراعت ولسوالی فیض آبادگردیده است. این تاثیرات از قبیل سردی‌های بی موقع، ازدیاد خشکسالی‌های پیهم، طغیان آفات و بیماری‌های نباتی، بالا رفتن میانگین درجه حرارت، افزایش مریض‌های انسانی، ظهور ویروس‌های جدید، انقراض تنوع حیوانی و نباتی، ، تبدیل چراگاه‌ها به مناطق مسکونی و زراعتی، کاهش عملکرد و فعالیت‌های بعضی گونه‌های نباتی شده است. این تحقیق از نوع میدانی یا ساحوی بوده با استفاده از سیستم سیستماتیک پرسشنامه¬ای به تعداد350پرسشنامه توزیع و دیتای جمع‌آوری شده در قالب یک مقاله علمی ترتیب گردیده است. هدف اصلی این تحقیق بررسی و شناسایی عوامل‌های تغییر اقلیم، پیامد‌های تغییر اقلیم و راه حل‌های تغییر اقلیم می‌باشد. بر اساس یافته‌های تحقیق، تغییرات اقلیمی در ولسوالی فیض‌آباد ولایت بدخشان تأثیرات قابل توجهی بر بخش زراعت گذاشته است. این تأثیرات شامل کاهش بارندگی، افزایش دما، تغییر در زمان کاشت و برداشت محصولات، کاهش حاصل‌دهی، شیوع آفات و امراض جدید، و آسیب به گونه‌های گیاهی و درختی می‌باشد. اکثریت پاسخ‌دهندگان از تغییرات اقلیمی آگاهی دارند و این پدیده را یکی از عوامل اصلی کاهش تولیدات زراعتی می‌دانند. درختانی چون سیب و سفیدار، و محصولاتی چون گندم، جو، جواری، خربوزه، و حبوبات به شدت آسیب‌پذیر شده‌اند. سرانجام این تحقیق نشان می‌دهد که نباتات هارتکلچری، اگرانومیکی و جنگلی از قبیل سفیدار، سیب، خربزه و غیره کاملا از بهره برداری برون شده است و راه حل اساسی در این ولسوالی استفاده دهاقین به‌طور گسترده از گونه‌های مقاوم بوده و نیاز به آگاهی‌دهی و آموزش در این زمینه به‌شدت احساس می‌شود . کلیدواژه‌ها: اقلیم، زراعت، سیلاب، فیض آباد، کاهش محصول
اقلیم، زراعت، سیلاب، فیض آباد، کاهش محصول
بررسی نقش چشمه‌های آب‌گرم و معدنی در توسعه گردشگری درمانی در افغانستان
چکیده این تحقیق با هدف بررسی نقش و جایگاه چشمه‌های آب‌گرم و معدنی افغانستان در توسعه گردشگری افغانستان تدوین یافته است. نوع تحقیق با توجه به هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش تحلیلی-توصیفی است. اطلاعات و مدارک مورد نیاز با استفاده از روش کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شده است. جامعه آماری شامل اعضای کادر علمی و محصلان دانشکده انجنیری پوهنتون بدخشان می‌باشند که با استفاده از فورمول کوکران تعداد و حجم نمونه افراد مورد مطالعه برابر با ۱۰۶ نفر تعیین گردیده است. به‌منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزارExcel و همچنان جهت تعیین استراتیژی‌ها و راه‌حل‌های توسعه گردشگری چشمه‌های آب‌گرم و معدنی از مودل SWOT استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که خواص درمانی منحصر به فرد چشمه‌ها که ارتباط به تنوع جیوکیمیاوی، محیط سر سبز و آرام، دسترسی مناسب به ترانسپورت، امکانات توسعه زیربنایی و خدمات گردشگری از جمله مزیت‌های آن‌ها به شمار می‌روند. به طوری که خاصیت درمانی چشمه‌های آب‌گرم و معدنی بر جذب گردشگران محلی تأثیر بسیار زیادی دارد. اما ضعف امکانات زیربنایی، بی‌توجهی به پوتانسیل‌های گردشگری چشمه‌های معدنی و آب‌گرم، امکان تخریب محیط طبیعی اطراف چشم‌ها در نتیجه ازدحام گردشگران، نبود متخصص و کارکنان آموزش دیده، ضعف در آگاه‌سازی و اطلاع‌رسانی در مورد خصوصیات درمانی چشمه‌ها و عدم بهره‌برداری مناسب به‌عنوان عمده‌ترین چالش فراروی توسعه گردشگری چشمه‌های آب‌گرم و معدنی شناخته می‌شوند. معرفی بين‌المللی و داخلی خوبی در رابطه با آن‌ها نیز انجام نشده و امکانات صحی و امکانات موجود در محل اکثریت از چشمه‌ها مناسب نيست. در صورت رفع چالش‌ها، چشمه‌های مذکور می‌تواند با برنامه‌ریزی دقیق نقش مهمی در جذب گردشگر و مشارکت جوامع محلی ایفا کند. کلید واژه‌ها: افغانستان، چشمه‌های معدنی، چالش‌ها، فرصت‌ها، گردشگری درمانی
Afghanistan, Mineral Springs, Challenges, Opportunities, Health Tourism
Screening Authenticity of Linguistics Materials at Balkh Bookshops, Public Libraries and Universities
Abstract The study seeks to screen the authenticity of linguistic materials at Balkh institutional centers. The study was conducted in Mazar-e-Sharif, Balkh. The aim was to find out how many authentic linguistic sources exist in Balkh libraries, bookshops and Universities. The data was gathered through reports and photos. A checklist was designed for the measurement of seven well-known libraries’ linguistic materials. The analysis of the data shows that records, studies, characteristics and amount of these materials cannot answer the criteria mentioned in the checklist. The results indicated that there are not enough linguistic materials accessible in Balkh province bookshops, libraries and universities. It is recommended that these educational and institutional centers should be equipped with authentic and enough materials. Keywords: authenticity, linguistic, material, library, university
authenticity, linguistic, material, library, university
The Application of Grammar Translation Method in EFL Classes
Abstract English has been taught over decades in different countries as L1, L2 and Foreign language. In Afghanistan, it has been taught as a foreign language over the past years at universities and schools with different methods. The application of grammar translation method was the new subject in Afghanistan. In English Department, the instructors applied direct method, communicative language teaching and other methods, but grammar translation method was applied in the first and second classes. In junior and senior classes, in most cases, the teachers applied direct method because the learners had the knowledge of English language to get the information in the class in the best way. This research was based on quantitative and the data were collected via questionnaire. The findings showed that the instructors used grammar translation method in the fresh and sophomore classes. For the learners who came from the rural areas had difficulties in understanding the written and spoken English in the classes. In the junior and senior classes, instructors used direct method because the learners had the knowledge of English language. Finally, the empirical research concluded the application of grammar translation method used more the in the first and second classes of English Department. Key words: grammar translation method, performance, application, teaching and learning.
grammar translation method, performance, application, teaching and learning.
Using Total Physical Response in Teaching Vocabulary for EFL Adult Learners
Abstract This study explores the using of total physical response method in teaching of vocabulary for EFL adult learners. This method combines language learning with physical actions and movements of teacher and learners. In this method the teacher teaches content of the lesson by different commands and the learners’ response to the commands of teacher by varieties of actions. The aim of this research is to enhance student’s engagement, retention of new vocabulary and teach better vocabulary for EFL adult learners. This research uses qualitative research to evaluate the effectiveness and using of total physical response method in learning and improving of vocabulary of EFL adult learner. The findings show that this method significantly increases student’s enthusiasm, participation, and understanding of vocabulary, as it links physical actions to vocabulary meaning, facilitating better memory recall. Key words: activities, vocabulary, teacher, learners, and method.
activities, vocabulary, teacher, learners, and method.
د دروېش دراني د شاعرۍ سبکي او تخنیکي اړخونه
لنډیز دروېش درانی زموږ د لوی پښتانه ټبر هغه پياوړی ليکوال او شاعر دی چې په ټولو ادبي حلقو کې ځانګړی مقام لري. دی نه يوازې په غزلو کې د ځانګړې لارې څښتن دی، بلکې د نظم په ليکلو کې هم د ګوتو په شمېر معاصرو ناظمانو په ډله کې د ځانګړي ځای لرونکی دی. په شخصياتي لحاظ هم دروېش درانی د پام وړ شخص دی، لکه څرنګه چې دروېش تخلص کوي، په همدې ډول د دروېش صفته شخصيت څښتن دی او لکه د خپل فن او تخليق له رويه چې عاطفي، سوړ او نرم مزاج او ځانګړی سبک لري، په همدا شان د عاطفي، ساړه او نرم خوی له مخه په ټولنې او راشه درشه کې عاطفي، سوړ او نرم چلند ترسره کوي.د دې څېړنې ټولنیزه موخه دا ده چې لوستونکي دروېش درانی وپېژني او ترڅنګ یې د ده د شاعرۍ له سبکي او تخنیکي اړخونو څخه خبر شي .د دې څېړنې ارزښت او اهمیت چې د څېړنې له تحلیلي -توصیفي میتود څخه په کې ګټه اخیستل شوې ده ،په دې کې دی چې تر دې دمه دغه موضوع چا د درېش دراني په اشعارو کې نه ده څېړلې .همدې تشې ته په کتو،اړتیا وه چې د څېړنې د ستونزې په توګه وڅېړل شي .د څېړنې موندنې ښیي چې دروېش درانی په معاصرو شاعرانو کې د ځانګړي سبک خاوند دی .د څېړنې پایله هم دا په ډاګه کوي چې دروېش دراني په ځانګړي سبک کې شاعري کړې ده او شعري تخنیکونو یې شاعرۍ ته ځانګړی رنګ او خوند ور بخښلی دی. بنسټیز ویي: تخنیک، تصویر، دروېش، سبک، شاعر، شعر
Technique, Imagery, Darwish, Style, Poet, Poetry.
بررسی میزان آگاهی‌ اجتماعی و احساس مسوولیت‌پذیری شهری ساکنان شهر فیض‌آباد
چکیده تمرکزِ گزینش مسکن در مراکز ولایت‌ها و گسترش شهرنشینی با ورود پیرامونی‌ها و روستاییان به مراکز شهرها، یکی از معضلات کلان در روزگار کنونی محسوب می‌شود. وقتی‌که در شهرها بافتارهای جمعیتی با ارزش‌های شهری و روستایی عجین می‌شود، ممکن ناهنجارهایی نسبت به مسوولیت‌پذیری اجتماعی و آگاهی‌های شهروندان تازه‌وارد و تضادهای و شکاف‌های فرهنگی نیز به‌جود بیاید. این تحقیق به‌هدف‌ بررسی میزان آگاهی‌های اجتماعی، رضاکارانه و مسوولیت‌های شهروندی و شهری ساکنان شهر فیض‌آباد طراحی شده است. این تحقیق با روش توصیفی- پیمایشی صورت گرفته‌است. داشتن آگاهی‌های اخلاقی، حقوقی و اجتماعی در رابطه به وظایف و مسوولیت‌هایی شهری؛ از قبیل حفاظت از اماکن و منابع عمومی، مشارکت در محافل و مراسم اجتماعی، رعایت نظافت و پاکی مکان‌های عام‌المنفعه، صرفه‌جویی در استفاده از امکانات و دارایی جامعه، همکاری و شرکت در فعالیت‌های رضاکارانه و بدون امتیاز مادی مواردی اند، که در این مقاله به‌بررسی گرفته شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شهروندان شهر فیض آباد به‌خصوص قشر آموزش دیده، موارد فوق را وجایب اجتماعی و شهری خویش می‌دانند، درحالی‌که میان سطح تعهدات عملی و آگاهی اجتماعی شهروندان شکاف و فاصله‌ای به ملاحظه می‌رسد. کلید واژه‌ها: آگاهی اجتماعی،مسوولیت‌شناسی اجتماعی، مسوولیت‌پذیری، ساکنان شهر فیض‌آباد
Social Awareness, Social Responsibility, Civic Responsibility, Residents of Fayzabad City.
بررسی وصیت واجب در فقه اسلامی و حقوق افغانستان
چکیده وصیت و ارث ازجمله مسایل مهم حقوقی و فقهی هستند که در نظام حقوقی افغانستان با پیروی از شریعت اسلامی، مورد شناسایی قرار گرفته است. بر اساس نظریات فقهای حنفی وصیت امر مستحب است. با این حال در عصر کنونی یک نوع وصیت واجب برگرفته شده از مذهب ظاهری و ابن حزم اندلسی را برخی از کشورهای اسلامی در قوانین احوال شخصیه وارد ساخته­اند که دارای یک سلسله شرایط و احکام خاص می‌باشد. وصیت واجب عبارت است از اثبات حق ارث برای دختر یا پسری که قبل از پدر یا مادر خود وفات نماید وسهم الارث وی از ترکه پدر یا مادر برای فرزندانش که اصطلاحاَ (نواسه بی نصیب) نامیده می شوند، منتقل می‌شود؛ بنابر این سوالی که در این تحقیق مطرح می‌شود این است که وصیت واجب از نظر فقه وحقوق افغانستان چگونه است؟ روش که در این تحقیق به کار رفته است روش توصیفی – تحلیلی با استفاده از ابزار کتابخانه ای است. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که در نظام حقوقی افغانستان به تبعیت از فقه اسلامی، نهاد وصیت را به شکل واجب مورد توجه قرار داده است، نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان می‌دهد که برخی فقها وصیت را واجب دانسته­اند با مبانی و مستندات شرعی؛ اما فقهای حنفی نیز با دلایل و مستندات شرعی این نوع وصیت را واجب نمی­دانند و قانون مدنی سال 1355خورشیدی نظریه فقهای را پذیرفته بود که قایل به وجوب واصیت بودند. کلید واژه‌ها: حقوق، فقه، وصیت، واجب و وصیت واجب
Law, Jurisprudence, Will (Waṣiyyat), Obligation (Wājib), Obligatory Will (Waṣiyyat Wājibah).