برخی از عناصر دستور تاریخی در تاریخ بلعمی

Abstract

آثار ادبی محصول و دست‌آورد­های فرهنگی جوامع در ادوار مختلف است که اوضاع فرهنگی، ادبی و هنری جامعه را بازتاب می­دهد، آثار موجود از ادوار مختلف، دارای ویژگی­های سبکی، واژگانی و دستوری متفاوت و مروج همان دوره می­باشند که بررسی این ویژگی­ها می­تواند در شرح و تفسیر مفاهیم و مطالب آثار مربوطه مؤثر واقع شده و باعث گسترش دامنه و مرزهای دانش شود.

     هدف این پژوهش، بررسی ویژگی­های دستوری تاریخ بلعمی که توسط ابوعلی بلعمی نوشته شده است، می­باشد. تاریخ بلعمی به عنوان یکی از قدیمی‌ترین آثار نثر فارسی، ترجمه‌ای آزاد از تاریخ طبری است که علاوه بر حفظ محتوای اصلی، با ویژگی‌هایی خاص در زبان و ساختار جملات همراه است. در این پژوهش، ویژگی‌های دستوری نثر بلعمی شامل نوع جمله‌بندی، استفاده از واژگان، واژک­ها، نشانه­های ساختمانی کهن فارسی به شیوه­های مختلف، ساختارهای دستوری هم‌چون ترتیب جملات، استفاده از قیدها، ضمایر و افعال و غیره بررسی شده است این تحقیق براساس روش کتاب­خانه­یی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته­ها در این پژوهش نشان می­دهد که تاریخ بلعمی از ویژگی­های دستوری منحصر به سبک خراسانی برخوردار است و بررسی و شرح این ویژگی­ها می­تواند در مطالعات سبک­شناسی، نقد ادبی، دستور زبان و شرح متون کمک کرده و مفید واقع شود.

کلید واژه‌ها: بلعمی، تاریخ، دستوری، دستور تاریخی، طبری.