نقش تداوم زبان های پامیری در حفظ فرهنگ بومی بدخشان

Abstract

یکی از جاذبه‌‌های که بدخشان را از سایر ولایت‌‌های افغانستان متمایز و برجسته می‎سازد، تنوع زبانی و فرهنگی آن است. طوری‎که، تنها در ‌‌مناطق مرزی بدخشان به اضافه‌‌ی زبان پارسی دری که زبان عام و خاص مردم این ولایت است؛ زبان‎های پامیری نیز کاربرد دارند. این پژوهش که برپایه‌‌ی روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته؛ یافته‌‌های آن روشن می‎سازد که زبان‎های پامیری علاوه برداشتن عنصرهای مشترک زبانی و فرهنگی، یک‌‌رشته ارزش‌‌های زبانی و فرهنگی خاص و ویژه‌‌یی دارند. شباهت‌‌های زبانی و فرهنگی میان زبان‎های مذکور دلالت به داشتن ریشه و پیشینه‌‌ی تاریخی مشترک آن‎ها می‎کند. در عین حال، تفاوت‌‌های موجود زبانی و فرهنگی در میان آن‎ها نشانی از مستقل بودن‌‌شان است. لذا، هم‌‌پوشی‌‌های گسترده‌‌ی میان زبان و فرهنگ به دیده می-رسد. از این لحاظ، توصیف و تحلیل یکی ارتباط به تعریف و توصیف دیگری دارد. چون، از یک‌‌طرف هر زبانی در دل یک فرهنگ خاص زاده و بالنده می‎شود و از طرف دیگر زبان کاربردی در یک جامعه، فرهنگ و ارزش‌‌های جامعه‌‌یی را که در چارچوب فرهنگی آن گسترش یافته، بازتاب می‌‌دهد. بنابراین، آشکار می‎شود که تقویه‌‌ی زبان باعث تقویه‌‌ی فرهنگ می‌گردد . برخلاف، بی‌‌توجهی به زبان باعث به حاشیه رفتن فرهنگ و ارزش‌‌های فرهنگی گوینده‌‌گان آن زبان می‎شود. پس، نتیجه‌‌ی پژوهش حاضر نشان می‌‌دهد که با تقویه، تداوم و سرمایه‌‌گذاری بالای زبان‎های پامیری می‎توان فرهنگ و ارزش‌‌های فرهنگی منحصر به فرد گویش‌‌وران این زبان‎ها را حفظ کرد و گسترش داد. در غیر این صورت بسیاری از ارزش‌‌های کهن آبایی، هویتی و فرهنگی مردمان پامیری و در کل فرهنگ بومی مردم بدخشان ساقط خواهد شد.

کلید واژه‌ها: بدخشان، تداوم، پامیر، زبان. فرهنگ.